Sadeleştiricinin ne Osmanlıcası, ne Türkçesi vardır; ne de aklen ve edeben zevk-i selimi. Akif'in şiirleri sözkonusu olduğunda gereken felsefî ve tasavvufî birikimden ise hiç nasibi olmadığı pek aşikâr.

"Tüllenen mağribi akşamları sarsam yarana..."

Akif'in, âşıkı olduğum bu mısraını, sadeleştirici, bakınız nasıl da hunharca katletmiş:

Tüllenen batıyı, akşamları sarsam yarana... (s. 651)

Ne yazık ki sadeleştirici 'garb' ile 'mağrib' arasındaki koca farkı göremeyecek kadar özensiz ve laubali.

Yaz sıcakları bastırdı diye düşünmekten vaz mı geçeceğiz? Dağ başında tek başına ve yalınız kaldık ve dahî hâl-i harabı kapatıldık diye hikmet peşinde, hikmetin bilgisi peşinde koşmayı bırakıp şimdi bağlar, bağçeler arasında salınmayı mı marifet addedeceğiz?

Hayır. Düşünmeye devam edeceğiz. Hikmet adlı o cilveli yârin, o zor güzelin, o zorluk güzelinin cemâlini olsun görmek için başımızı gövdemizden ayırmakta hiç tereddüt etmeyeceğiz.

Lezzet ve hazzı tanıyorum, elem ve acı denilen duyguyu da. Yaşadım çünkü. Yani lezzet aldım, haz ve elem duydum, acı çektim, vs.

Aldığım lezzet ya da lezzeti alışım apaçık idi. Bunda kuşku yok. Peki işbu apaçıklık yargısı da tıpkı ilki gibi bana apaçık görünüyor mu?

Eylemlerimizle istek ve amaçlarımız arasındaki mesafe hemen hemen hiç kapanmaz; zira elde ettiklerimiz kadar elde edemediklerimiz de vardır; ayrıca bir de elde ettiğimiz hâlde elde tutamadıklarımız.

Gerçekleştirmek isteğimiz şeylerin bir kısmını belki gerçekleştirebiliriz; fakat çoğunlukla isteklerimizin büyük bir kısmı gerçekleşmemiş olarak kalır. İsteriz ama olmaz.

Güzel bir menkıbe vardır: Sarhoşun biri çamurlu ellerini, sırf silip temizlemek amacıyla yetim bir çocuğun başına sürmüş ve fakat o yavrucağız, sarhoşun bu kötü niyetinden habersiz, saçlarının okşandığını, bir yabancının kendisine sevgi gösterdiğini zannedip sevinmiş.

'Jaluzi' denildiğinde ne anlıyoruz? Akla ilk gelen kelime her halde 'pancur' olmalı. Nitekim evimizin içini başkalarının nazarından korumak için pencerelerimizi kendisiyle kapladığımız, kapattığımız (sözlükteki tanımıyla: “şerit biçiminde madenî veya plastik ince uzun levhalardan yapılmış, indirilip kaldırılarak açılıp kapanan bir nevi pancur” anlamına gelen) 'jaluzi', dilimize Fransızca'dan geçmiş. Aslı: jalousie.

Kelimelerin kökenine inmedikçe, biraz zahmet edip kelimelerin asıl anlamları üzerine çekilmiş perdeleri kaldırmadıkça, kelimelerin arkalarında saklı düşüncelerin ve duyguların hakkını nasıl vereceğiz?

— “17 Aralık 1979

Kar. Sessizlik. En sevdiğim zaman. Bir de kaloriferler doğru dürüst yansa... Battaniyeye sarılıp Hisar dergisinin temmuz sayısında yayımlanmış Cemil Meriç yazısını yeniden okudum. Temmuz sıcağından sonra aralık soğuğunda okursam, belki yüzüm daha az kızarır diyebilmek istiyorum.

— “13 Haziran'da düşünür yazarımız Cemil Meriç'i kaybetmişiz. Cumhuriyetimizin kıyıya çektiği aydınımız. Yanar yanar, İstanbul'a taşınır taşınmaz “izninizle evinizde ellerinizden öpmeye gelmek istiyorum” diye yazıp da, görmez gözleriyle kapıyı açması zor mu olur acaba, kaygısına kapılıp da çıkıp gidemediğime yanarım. Yanıt alamamıştım. Ya adres yanlıştıysa?..

İnsanı tanımak, bilmek güç iş. İnsanı, yani insanoğlunun düşünce, duygu ve davranışlarını...

Doğru'yu yanlış'ı, iyi'yi kötü'yü tanımadan, dolayısıyla hangi düşüncenin doğru veya yanlış, hangi duygu ve davranışın iyi veya kötü olduğunu kavramadan insanı nasıl tanıyacağız?