Tarih: Pzr Oca 28, 2007 12:08 pm Mesaj konusu: Yabancı Kelimelere Karşılıklar
*Önerisi için Sevgili Fadim’e teşekkürler.
TDK’nın görevlerinden biri olan Türk dilini yabancı etkilerden korumak ve geliştirmek alanında yapılan çalışmaların tarihsel sürecinde bir takım sapmalar görülmüştür. Dil devriminin ilk dönemlerinde Türkçeyi yabancı kelimelerden arındırmak amacı ile yapılmış çalışmalar, bilimsel temelleri zayıf, bir takım ideolojilerin baskısı altında amacından sapmış ve sürekli yön değiştiren çalışmalardı. 1935 sonra, dilimize yerleşmiş kelimelerin atılma çalışmalarına son verilmiş ve bilim terimlerinin Türkçeleştirilmesi çalışmalarına ağırlık verilmiştir. Fakat türetilen kelimeler kullanılmamış ve sağlam bir dil politikası saptanamadığı için, özellikle 1960'tan sonra yabancı kelimelerle ilgili tartışmalar yoğunlaşmıştır. Yeni – eski kelimeler birbirine karışmış, birkaç kelime yerine tek bir kelime kullanılmaya başlanmış, söz varlığı yoksullaşmış ve özellikle Meşrutiyette ve Cumhuriyetin ilk yıllarında zenginleşen üslup yitirilmiştir.
Bu sebeplerden ötürü TDK, dilden yabancı kelimeleri tamamen atmak yerine, anadil konusunda insanları bilinçli hale getirmek için yeni çalışmalara yönelmiştir. Bu çalışmalar kapsamında, eski dil politikaları bırakılmış, bilimsel temellere dayanan araştırma ve geliştirme çalışmaları hız kazanmıştır. TDK’nın yeni görevi, sunduğu yenilikleri kabul edilebilir bir kılıfa sokmak, kullanımları “doğal” bir süreçte izlemek ve yeni çalışmalara için yön saptamaktır. Buna göre, geçmişte yapılan çalışmaların da ışığında, önerilmiş kelimelerin kullanımı için baskı mekanizması oluşturmak yerine, bu konuda bir kamuoyu oluşturarak söz konusu kelimelerin “kendiliğinden” kullanılmaya başlamasını sağlamak TDK’nın başlıca görevi olmuştur.
TDK bünyesinde dil devriminden bu yana yürütülen çalışmaların en kapsamlısı olarak görülen ve çalışmaları 1993’te başlatılan sözlükler projesinde 20. yüzyıl öncesi Türkçe metinlerin taranmasıyla Batı Türkçesinin Tarihsel Sözlüğü; 20. yüzyılın metinlerinin taranmasıyla Büyük Türk Sözlüğü ve bilim terimleri, eş anlamlı- zıt anlamlı kelimeler sözlükleri yer almaktadır.
1993’te oluşturulan Yabancı Kelimelere Karşılık Bulma Komisyonu, 1994’ten beri yabancı kelimelere Türkçe karşılıklar üreterek bunları kamuoyuna sunmaktadır. Türk Dili dergisinde de örnekleri sunulan bu kelimeler, bir kılavuz oluşturulup toplu halde yayımlanmıştır. Bu kılavuzda da belirtildiği gibi, TDK’nın bir zorlama yetkisi olmadığı; teklif edilen kelimelerin yeniden değerlendirilebileceği; amacın, dili zenginleştirmek adına farklılıklar sunmak ve bir “seçki” hazırlamak olduğu belirtilmiştir. Buna göre amaç, yıllardır yaygın bir şekilde kullanılmakta olan kelimelerin dil dışına atılması değil; dile ve kültüre yeni giren kavramlarla ilgili teklifler sunmaktır. Yani TDK, olup bitenle değil, “olması muhtemel” ile ilgilenmektedir. Dil devriminin ilk yıllarında dil politikasına hakim olan Arapça ve Farsça kelimeleri dilden çıkarma çabasının yerini, kaçınılmaz olarak Fransızca ve İngilizce kelimeler almıştır.
Kılavuzda yer alan kelimelere bakacak olursak, bazı kelimelerin dilimizde karşılığı olduğu halde, yabancı kökenli biçimlerinin kullanılmaya çalışıldığını görüyoruz. Bazı kelimeler ise tamamen yeni olup, kullanımda TDK’nın önerisi ile orijinal hali arasında gelgitler olduğunu fark ediliyor. Önerilen kelimelerin kullanılmamasında kitle iletişim araçlarının rolü büyüktür. Öte yandan bazı kelimelerin “doğru türetilmediği” görülmektedir. Kelime türetmede dikkat edilmesi gereken husus, türetilen kelimenin “çağrışım” yapması ve akla gelir olmasıdır. Bu noktada yeni düzenlemeler gerekmektedir (kuruma daha fazla dilbilimci almak gibi).
En son nazenazen tarafından Pzr Oca 28, 2007 12:15 pm tarihinde değiştirildi, toplamda 2 kere değiştirildi
Yabancı kelimelere karşılıklar içeren kılavuzu TDK’nın ağ bağlantısından veya kurumdan edinebilirsiniz. Ayrıca, TDK’nın yürüttüğü ‘Dağarcığınıza Her Gün İki Söz’ kampanyasına katılarak, önerilen kelimelerden haberdar olabilirsiniz. Kampanyaya katılmak için bilgi@tdk.org.tr adresine e-posta göndermeniz yeterli.
Merhabalar.Tamam güzel bir çalışma ama Türkçe'de karşılığı iki kelime olan bir sözcüğün yabancı sözcüklerde karşılığı bir kelime ise insanlar o yabancı kelimeyi kullanır.Çünkü iki kelimelik şeyi söylemek daha zor gelir.TDK çalışanları daha çok çalışıp kolay ve kalıcı sözcükler üretmeliler,yoksa yabancı kelimeleri kullanır yine herkes.
Garp,tesir,iktibas,münevver ve neşir sözcükleri ne kadar Türkçedir? TDK'nın Türkçe kaygısı sadece Batı kökenli sözcüklere karşı olmasa gerek. İstesekte istemesekte diller etkileşirler. Baskın olan kültürler daha çok etkilerler.Herhalde bugün Batı'nın herhangi bir ülkesinde dilimizi Türkçe'nin etkisinden kurtaralım şeklinde bir çaba veya kurum yoktur.
Öncelikle Peruza ben anlamam virgülden falan.Zati delikanlı adam virgün kullanmaz : )))
Mora yazdıklarına bak bakayım.Kendin ile ne kadar tezatsın bir gör.Bugun hiç kimse arapçanın üstünlüğünü inkar edemez.Zengin bir dil.Nazenazen güzel bir şekilde terenennüm etmiş.
Sayın fadim;yabancı dillerde daha kolaylıkla dile getirilebilen bir kelimenin Türkçe'de ki karşılığı daha zor sindirilebilen kelimelerden oluştuğu için yabancı kelimeleri atamıyoruz lugatımızdan.Yabancı dillerde karşılığı çok kısa ve öz olan bir kelime Türkçe'de çok uzun ve bu uzunca kelimeleri sindirebilmemiz çok zor.Bence yabancı kelimelerin Türkçe karşılığı daha kısa ve tek kelimeden oluşan sözcükler olmalı.
Sayın İstanblue
Kuşkusuz Arapça zengin bir dildir. İfade etmeye çalıştığım arapça kökenli sözcüklerin Türkçeden atılması veya arap dilinin sorgulanması değildir.Arapça sözcüklerin Türkçe'de kullanılması ne kadar normal ise Batı kökenli sözcüklerinde kullanılması normal karşılanmalıdır.Türk aydınının Batı dillerine karşı duruşunu açıklarken sizin hangi öz Türkçe'yi kullandığınız anlaşılır değil? Eğer başlığın amacına ters olmasaydı hangi konularda kendimle tezatlaştığımı öğrenmek isterdim?
Diller hep etkileşim halindedir.Bu dünde böyleydi,bugünde böyle,yarında böyle olacak.Diller arasında taasup olamaz.Hele Arapça'sız bir Türkçe hiç düşünülemez bile. Bunun içindir ki forum yöneticisinin açıklamasını üzerime alınmıyorum.
Bu forumda yeni konular açamazsınız Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı değiştiremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız
Karakutu
"Varlık her zamankinden de çok varolan'ın tehdidi altın
Favorilere Ekle!
İletişim Formu
