George Orwell 1984’ünde; mutlak umutsuzluk taşıyan , içten içe düzen karşıtı Winston’ı, her zaman her yerde Tanrı misali Büyük Biraderi, kitleleri kendine üye olmaya mecbur eden, zorba partisi, kişinin yalnız dünyasında adeta kendi gerçekliğinden bile şüphe ettireceği Okyanusya’sı, belgelerin sürekli yok edildiği Arşiv dairesi ile düşünenlerin suçlu bulunarak buharlaştırıldığı, hapishaneye düşenlerin kendilerinden soyutlaştırılacak kadar ileri düzeyde işkence gördüğü, aşkın en büyük suç olup en korkunç ceza ile son bulduğu bir dünya sunuyor. 1984’ ün tek umut verici yanı ise düzene karşı gelen Winston’ı. Düzenin en önemli unsuru ise sık sık büyük Birader’ in gözüktüğü tele ekranı.
Bugünün dünyasında ise ilk bakışta gördüğümüz boğazımıza kadar eğlenceye, özgürlüğe algılayamayacağımız kadar çok enformasyona, bilgiye, cinselliğe ve gerçek görünen imajlara doyurulduğumuzdur. Günümüzde dünyanın büyük kesiminde bizi sürekli takip eden, aşkı yasaklayan, zorla partizanlık yaptıran zorba yönetimler yok. Ancak ne var ki, akışına bilinçli bilinçsiz kapılıp gittiğimiz, egemen kültürün bize sunduğu, etkin bir birey olarak yer alamadığımız ve kendi rızamızla kabul ettiğimiz, taraftarı olduğumuz bir dünya var.
Bu yeni dünyanın tele ekranı medya. Orwell’in 1984’ünde anlattığı ile örtüşmüyor görünen yeni dünyamızın aslında çok benzeşen temel kriterleri var. 1984’ün dikta düzeninin koruyucusu, ayakta tutucusu, polisi olan ve tele ekrandan sık sık görünerek bir nevi Tanrı niteliğinde, insanları ideolojiye bağlanmalarını sağlayan Büyük Birader, 20. yüzyılda dikta ile değil ama delicesine eğlence sözü veren, medya olarak kılık değiştiriyor. Aslında medyanın görevi tele ekran oluşundan bu yana hep aynı; kurulu düzeni sürekli ayakta tutabilmek. Temelde güdülen kurulu düzenin devam ettirilme çabaları, hatta egemen kültürün vazgeçilmezliğidir.
Son zamanlarda okuduğum güzel kitaplardan bir tanesi not aldığım birkaç cümleyi buraya aktarıyorum
" Yığınlar asla kendiliklerinden isyan etmezler, sırf eziliyorlar diye de isyan etmezler. kendilerine kıyaslama için izin verilmedikçe ezildiklerini farketmezler bile"
"Egemen olmak ve bunu devam ettirebilmek için tek çare gerçek duygusunu bozmaktır. kendisinin hata yapmayacağına inanmak ve geçmişteki hatalardan ders almak işte hükümranlığın sırrı budur."
" Oligarşik düzenin sırrı babadan oğula geçmesi değil, ölenler tarafından yaşayanlara dikte edilen bir dünya görüşünün ve yaşam biçiminin sürekliliğidir.
Tarih: Pzr Hzr 18, 2006 3:44 pm Mesaj konusu: bir de HAYVAN ÇİFTLİĞİ ni okuyun/izleyin derim
Hayvan Çiftliği
(Animal Farm)
Ülkemizde ‘1984’ adlı romanı ile tanınan İngiliz yazar George Orwell’in çağdaş klasikler arasına girmiş ‘Animal Farm’ (Hayvan Çiftliği) adlı romanda olaylar yaşadıkları kötü hayat koşullarından şikayetçi olan hayvanların, kendilerini sömüren insanlara başkaldırıp, çiftliğin yönetimini ele geçirmesiyle başlıyor...
Amaçları daha eşit bir topluluk oluşturmak olan hayvanlar, aralarında en akıllı olan domuzları kendilerine önder seçerler. Ancak, kısa sürede bir beyin takımı oluşturan domuzlar, devrimi yolundan saptırırlar ve ne yazık ki, insanlardan daha baskıcı, daha acımasız bir diktatörlük oluştururlar... Güç, insanlarda olduğu gibi, hayvanların da sahip oldukları zaman, gözlerini kan bürüyecek kadar kuvvetli bir şeydir...
1984 gibi ,HAYVAN ÇİFTLİĞİ de sinemaya uyarlanmıştır.
1984 adlı eserin bir bölümünde yer alan Yenikonuş diye bir dil icat edilmiştir.Eğer bu dilin özelliklerini dikkatlice okursanız size bir çağrışım yapabilir.
Yenikonuş İlkeleri
Okyanusya'nın resmi dili olan Yenikonuş, İngsos'un ya da İngiliz Sosyalizminin ideolojik gereksinimlerini karşılamak üzere oluşturulmuştu. 1984 yılında, Yenikonuşu henüz yazı ya da tek bir iletim aracı olarak kullanan kimse yoktu. Times'ın makaleleri bu dilde yazılmasına karşın henüz bir uzman tarafından gerçekleştirilen bir beceri gösterimi niteliğindeydi. Yenikonuşun, 2050 yılına dek, Eskikonuşun (ya da İngilizce'nin) tümden yerini alması bekleniyordu. Bu arada, Parti üyelerinin Yenikonuş sözcüklerine ve dilbilgisi yapılarına günlük konuşmalarda daha sık yer vermeleri sonucunda, bu dil yerleşmeye başlamıştı. 1984 yılında kullanılan ve Yenikonuş sözlüğünün dokuzuncu ve onuncu basımlarındaki biçimiyle Yenikonuş daha sonra silinmesi düşünülen; geçici, gereksiz ve geçerliliğini yitirmiş sözcük ve yapılardan oluşmuştu. Burada bizim ele alacağımız; dilin, sözlüğün on birinci basımında içerilmiş olan, yetkinleştirilmiş en son uyarlamasıdır.
Yenikonuşun amacı yalnızca dünya çapında bir tanımlar ortamı ya da İngsos'un izlerlerine uygun düşensel alışkanlıklar sağlamak değil, aynı zamanda düşüncenin tüm biçimlerini olanaksız kılmaktı. Yenikonuş benimsendiği ve Eskikonuş tümüyle unutulduğu zaman, İngsos'un ilkelerinden sapmak demek olan, kabul gören karşıt düşüncenin üzerinde düşünülmesini olanaksız kılmak amaçlanıyordu. Çünkü düşünce sözcüklere bağımlıydı. Yeni sözcük dağarcığı bir parti üyesinin açıklamak istediği tüm kavramları doğru ve ustaca kullanabilmesine izin verirken bütün dışındaki tüm kavramları ve onlara ulaşabilmenin dolambaçlı yöntemlerini ortadan kaldırmaktaydı. Bu kısmen yeni sözcüklerin kullanılmasıyla, ama daha çok, istenmeyen sözcüklerin dışlanmasıyla, dili etkin siyasal düşünceden arındırmakla ve tüm ikinci anlamları ne türlü olursa olsunlar ortadan kaldırmakla gerçekleştiriliyordu. Özgür (azade) sözcüğü Yenikonuşta hala yaşamaktaydı. Ama yalnız, "Bu köpek bitten azadedir," yada "Bu tarla yabani otlardan azadedir," gibi deyimlerde kullanılabiliyordu. Özgür sözcüğü, 'siyasal özgürlük' ya da düşünce özgürlüğü olarak artık kullanılmıyordu, çünkü, ne siyasal özgürlük ne de düşünce özgürlüğü kalmıştı; bu nedenle kavram bile olsalar artık onları adlandırmak gereksizdi. Kabul gören öğretilere karşıt sözcüklerin silinmesinden başka, söz dağarcığının azaltılması kendi içinde bir amaçtı ve yoruma açık sözcüklerin yaşamasına izin verilmiyordu. Yenikonuş düşünce alanının genişlemesi için değil daralması için tasarlanmıştı. Seçim yapılabilecek sözcüklerin en aza indirilmesi bu amaca yardımcı olmaktaydı.
Yenikonuş bildiğimiz İngilizce'nin üzerine kurulmasına karşın içerdiği yeni türetilmiş sözcüklerle, tümceleri, günümüz İngilizce'sini konuşan biri için pek anlaşılır değildi. Yenikonuş sözcükleri üç sınıf altında toplanmıştı: A grubu, B grubu (bunlar birleşik sözcükler olarak da anılıyordu) ve C grubu. Her grubu ayrı bir bölüm olarak açıklamak daha uygun olacaktır. Ama dilbilgisine ait ayrıntılar, A grubu sözcüklerine ayrılan bölümde işlenecektir, çünkü her üç grup için de aynı kurallar geçerlidir.
A sözcük dağarcığı. A sözcük dağarcığı günlük kullanım için gerekli sözcükleri içermekteydi; yemek, içmek, çalışmak, giyinmek merdivenden inip çıkmak, taşıt kullanmak, bahçıvanlık yapmak, yemek pişirmek ve bunun gibi, bugün de kullandığımız sözcüklerden oluşmaktaydı; vurmak, koşmak, köpek, ağaç, şeker, ev, arsa gibi, ama günümüz İngilizce'si ile karşılaştırılırsa, sözcük sayısı daha azdı ve anlamları daha sınırlıydı. Tüm belirsizlikler ve anlam kuşkuları içlerinden ayıklanmıştı. Bir yenikonuş sözcüğü, tek bir kavram belirten, kısa bir sesti. A sözcük dağarcığını, yazınsal amaçlarla ya da siyasal ve felsefi tartışmalarda kullanmak olanaksızdı. Bunlar yalnızca somut nesneleri ve fiziksel eylemleri belirten ve amacı açık olan sözcüklerdi.
Yenikonuş gramerinin olağandışı iki garip özelliği vardı. Bunlardan ilki, cümle içindeki farklı kelime kümelerinin birbirlerinin yerlerine geçebilmeleriydi. Dildeki herhangi bir sözcük (bu ilkece 'eğer' yada 'olduğu zaman' gibi soyut sözcüklere bile uygulanıyordu) hem edim, em ad, hem önad, hem de belirteç olarak kullanılabiliyordu. Aynı kökten oldukları sürece, bir edim ve bir ad arasında hiçbir fark yoktu. Bu durum kendiliğinden eski yapılıların tahrip edilmesini doğuruyordu. Örneğin düşünce sözcüğü Yenikonuşta yer almıyordu. Onun yerini hem ad, hem edim olarak 'düşün' sözcüğü almıştı. Bunu yaparken hiçbir etimolojik ilke izlenmiyordu; kimi yerde kalıcı olarak özgün ad, kimi yerde edim seçiliyordu. Eşanlamlı ad ve edimler kök olarak ilişkili değilseler, çoğunlukla bunlardan birisi eleniyordu. Örneğin artık 'kesmek' diye bir sözcük yoktu. Onun yerini bir ad-edim olan bıçak sözcüğü almıştı. Önadlar, ad-edimlere 'li' eki, belirteçler 'la' eki getirilerek oluşturuluyordu. Örneğin, 'hızlı' çabuk ve 'hızla' aniden anlamına geliyordu. İyi, güçlü, büyük, siyah ve gibi günümüz sözcükleri dilden çıkarılmamıştı, ama böyle sözcükler sayıca çok azdı. Bunlara gereksinim yok gibiydi, çünkü tüm önadlar bir ad-edim sözcüğüne 'li' eki getiriliyordu. Günümüzde kullanılan belirteçlerden 'la' eki ile bitenler dışındakilerden hiçbiri kalmamıştı, 'la' eki ise değiştirilemezdi. Örneğin 'alâ' sözcüğü 'iyilikle' olarak değişmişti.
Buna ek olarak, her sözcük -bu durum ilkece tüm sözcüklere uygulanabiliyordu- 'değil' sözcüğü eklenerek olumsuzlaştırılabiliyor ya da çiftartı sözcüğü eklenerek güçlendirilebiliyordu. Böylece, örneğin, soğuk değil sıcak, sırasıyla artısoğuk ve çifteartısoğuk, çok soğuk ve müthiş soğuk anlamına geliyordu. Günümüz İngilizcesinde de olduğu gibi, herhangi bir sözcüğün anlamı, 'na', 'sonra', 'yukarı', 'aşağı' ekleri getirilerek değiştirilebiliyordu. Bu yöntem sözcük sayısını inanılmayacak kadar azaltmıştı. Örneğin iyi sözcüğü olduğu için kötü sözcüğüne gerek kalmamıştı ve bu sözcük iyi değil sözcüğü ile tanımlanabiliyordu. İki sözcüğün doğal bir karşıtlık oluşturduğu durumlarda, tek sorun hangisinin silineceğine karar vermekti. Örneğin, isteğe göre karanlık aydınlık değil, ya da aydınlık karanlık değil olarak tanımlanabilirdi.
Yenikonuş gramerinin ikinci önemli özelliği, kurallara sıkı sıkıya bağlılığıydı. Bu nedenle, geçmiş zaman çekimleri tüm sözcükler için aynı idi. Çalışmak çaldı, düşünmek düşündü olarak geçiyordu ve dildeki kuraldışı tüm geçmiş zaman çekimleri iptal edilmişti. Tüm çoğul sözcüklere 'ler' ya da 'lar' eki getirilmişti. Adam, öküz, yaşam sözcüklerinin çoğulu sırasıyla adamlar, öküzler, yaşamlar olarak geçiyordu. Sıfatların karşılaştırılmaları, kural olarak 'ce' ve 'çok' ekleri ile oluşturuluyordu (iyi, iyice, iyiçok). Kuraldışı yapılar ve 'daha', 'en' yapıları kaldırılmıştı. (...)''
George Orwell-1984
ne kitabını okumus ne de filmini izlemis olmama ragmen,itü sahnesinin sergiledigi bu oyun beni derinden etkiledi.Sahnelenenisinin(ne zor oldu yazmak) profesyonelligi de olabilirdi gözlerimi kamastıran ama metinde de mutlaka biseyler olmalıydı.George Orwell ın cagının ötesine uzanan bir yazar olduguna tanık oldum..eger rastlarsanız mutlaka izleyin,sinematografikti oyun ama oyundu nihayetinde..
"Sözcükleri yok etmek çok güzel bir olay. Elbette, asıl bozgun, yüklemeler ve sıfatlarda, ama atılması gereken yüzlerce isim de var. İş yalnız eşanlamlı sözcüklerle bitmiyor, karşıt anlamlılar da var. Bir başka sözcüğün karşıtı olan bir sözcüğün yararı ne olabilir? Her sözcük, zaten karşıtını kendi içinde taşır. Örneğin, 'iyi gibi bir sözcük varken, 'kötü' sözcüğüne neden gereksinimimiz olsun? 'İyi değil' işimizi daha iyi görür. Çünkü bu, ilk sözcüğün tam tamına karşıtı, ötekiyse değildir. Ya da örneğin, 'iyi'den daha kuvvetli bir sözcüğü ele alalım; harika, olağanüstü ve benzerleri gibi, bir sürü saçmasapan sözcüğe ne gerek var, 'artı iyi' aynı anlamı verir ya da 'çift artı iyi', daha kuvvetli bir sözcük istiyorsak eğer. Bu sözcükleri zaten kullanıyoruz, ama Yenikonuş son biçimini aldığında, iyi ve kötü kavram-ları yalnızca altı sözcükle, gerçekte tek bir sözcükle anlatılacak. Buradaki güzelliği anlayabiliyor musun Winston? Elbetteki tüm bunlar en başından Büyük Biraderin düşüncesiydi," diye ekledi son söz olarak...''
Bu forumda yeni konular açamazsınız Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı değiştiremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız
Karakutu
SON CELLAT
Favorilere Ekle!
İletişim Formu
