Güneşte yıkadıktan sonra yüzünü
Yaşama gereğini duydu kişi
Yaşama ve sevgiyle birleşme
Gelecekle birleşme gereğini.
«Ozan, esinlenenden çok, esinleyen kişidir.» Böyle diyor Eluard. Kendisi de esinleyen bir kişi oldu. Nedir esinlediği? Umut, özgürlük, yıkıntı uzmanlarına karşı kin. Ve aşk, kadın aşkı, bütün bunları simgeleyen aşk. İnanılmayacak kadar yalın, özentisiz bir şiir diliyle, inanılmayacak kadar etkileyici bir sevecenlikle insan kardeşliğini, insan güzelliğini akarsu duruluğunda, çocuk gülüşü inceliğinde duyup duyuran bir ozan.
Bütün mutlu kadınlar.
Kavuştu kocasına - adam güneşten geliyor
Sıcaklık getiriyor bir nice
Gülüyor günaydın diyor tatlı tatlı
Kucaklamadan önce meleğini.
Eluard’ın şiirinde her şey duru, güleryüzlü, ışıklıdır. Günlük güneşliktir dünya. Sevgiyle boyanmış bir gökkuşağı altındadır. Tüy hafifliğindedir nesneler, duyular, algılar. Kanatlarla, gülüşlerle, serin sularla, tan ağarmalarıyla, çevrilidir her şey.
Biz birbirimize bakınca
Kıvılcımlanıyor kar yaygıları
Yoklaşan güneşin altında
Pencereler açıyor kollarını
İyilik yolu boyunca
Açılıyor eller kuşlar
Açılıyor günler açılıyor geceler
Ve çocukluğun yıldızları
Dört bir yanında sonsuz göğün.
Barışa, özgürlüğe, günlük ekmeğin insanca paylaşılmasına yakılmış bir türküdür Eluard’ın şiiri. «Başkalarının yaşamına, ortak yaşama» katılmak için «tek insanın ufkundan herkesin ufkuna» atılmış bir köprüdür. Bu şiirin en umarsız, en karanlık yerlerinden bile bir güven çizgisi, bir umut ipliği geçer…
Ateşe atıyoruz çalı-çırpısını karanlıkların
Haksızlığın kırıyoruz paslı kilitlerini
Birbirlerinden korkmayan insanlar gelecek artık
Bütün insanlara güvendikleri için
İnsan kılıklı düşman yok olduğu için.
Fransız şiirinin belki de en sıcak sesidir Eluard’ın şiiri. Bir soyutlama şiiri değildir bu. Ne iç gerçeği arar, ne doğaötesi gerçeği. Ne yüksek perdeden konuşur, ne de görkemli işçiliklere, biçim ustalıklarına yaslanır.
Söyleyeceğini en etkileyici biçimde duyurabilecek en dolambaçsız, yalın dili, ta Ronsard’ dan, Du Bellay’den Apollinaire’e ulaşan şiir dilinin kişisel bir yorumunu bulmuştur.
Yalın, duru, yumuşak, aydınlık, sınırları belirgin, anlamları hiçbir kaypaklık, sislilik taşımayan sözcüklerden kurulmuş, soluk alıp verir gibi doğal, bir kuşun uçması, bir yaprağın düşmesi, iki elin birbirini kavraması gibi kendiliğinden bir şiirdir bu. Kristal bir dünyadır. Saydamlığı, duruluğu hiç bitmeyen bir suyun içinde seyrederiz doğa olaylarıyla düşünsel olayların devinimlerini. İnsanla nesne, insanla toplum arasındaki ilişkilerin yansımalarını.
Başlangıçta kurucularından olduğu ve en büyük ozanı sayıldığı gerçeküstücü döneminin düşle gerçek arası ve daha çok duyusal tatların titreştiği bir dünyanın, sevilen kadınla aydınlanmış, zengin imgelerle bezenmiş kapalı bir dünyanın izlenimlerini açan şiiri / giderek somut dünyanın, görünür dünyanın bütün olanaklarına el attı ve özellikle İspanya İç Savaşı’ndan, Alman işgalinden sonra daha insancı, toplumcu boyutlar edindi, acıya, zorbalığa karşı bir iyilik, özgürlük, kardeşlik silâhı oldu.
İkişer ikişer gideceğiz amaca birer birer değil
Herkesi anlayacağız ikişer ikişer anlarken birbirimizi
Hepimiz seveceğiz birbirimizi ve çocuklarımız gülecek
İçinde bir yalnızın ağladığı kara öyküye.
Paul ELUARD / Çev:Sait Maden
Yeni Ankara Yayınevi / Ekim 1976
1895. 14 Aralık:
Paul Eluard’ın Seine Irmağı üzerindeki Saint-Dénis kentinde doğuşu.
İlk adı Eugéne-Emile-Paul Grindel. Baba sayman, anne terzi.
1908.
Aile Paris’e göçüyor. Paul öğrenimini burada sürdürecektir.
1912.
Bir akciğer kanaması sonucu öğrenimine ara veriyor. İsviçre’nin Davos kentinde, Clavadel Sanatoryumu'nda kalıyor bir süre. Orada Helene Dimitrovnia Diakonova Gala’yı tanıyor.
1913.
Gala ile evlenme tasarısı. Ocak ayında, Paris’de, Paul Eugene Grindel adıyle ilk kitabını yayımlıyor: Premiers Poémes (İlk Şiirler).
1914.
Eluard artık iyileştiği için Clavadel Sanatoryumu'ndan ayrılıyor.
Gala Rusya’ya dönüyor.
Ağustos:
Birinci Dünya Savaşı’nın başlaması.
Eluard askere alınıyor.
1915.
Önce piyade eri, sonra da sağlık eri.
1916.
Cephede, ateş hattında, kendi eliyle 17 tane yazıp çoğalttığı Devoir (Ödev).
İlk kez bu kitapta kullanıyor Paul Eluard adını.
Eylül: Gala Paris’e dönüyor.
1917.
21 Şubat: Eluard Gala ile evlenmek için üç günlük izin alıyor.
Mart: Ağır bir bronşit yüzünden Amiens hastanesine yatıyor.
Haziran: Dada 1 adlı derginin Zürih’de yayımlanmaya başlaması.
Eluard üçüncü kitabını yayımlıyor: Le Devoir et l’İnqulétude (Ödev Ve Kaygı). Ekim: Rusya’da Bolşevikler yönetime el koyuyor.
1918.
Mayıs: Gala’nın bir kızı oluyor: Cécile.
Haziran: Yeni bir yapıt: Poémes pour la paix (Barış İçin Şiirler).
9 Kasım: Apollinaire’in ölümü.
1919.
Eluard Dada’cılara katılıyor ve Tristan Tzara, Andre Breton, Aragon ve Philippe Soupault’yu tanıyor.
1920.
Yeni bir yapıt: Les Animaux et leurs hommes les hommes et leurs animaux (Hayvanlarla İnsanları-İnsanlarla Hayvanları) .
1921.
Les Necessités de la vie et les conséquences des réves (Yaşamın Gereklilikleri Ve Düşlerin Sonuçları).
1922.
Dada’cıların dağılmaya başlaması.
Eluard’ın Répetitions (Yenilemeler) ve
Les Malheurs des immortels (Ölümsüzlerin Mutsuzlukları) adlı yapıtları. (Bu sonuncusu Max Ernst’le birlikte yazılmıştır).
1924.
Lenin’in ölümü.
İlk «Gerçeküstücülük Bildirisi» üzerine, Dada akımından ve Tristan Tzara’dan kopanlar Andre Breton’un çevresinde kümelenmeye başlıyor.
Maurir de ne pas mourir (Ölmemekten Ölmek).
Eluard düşünsel çelişkiler içindedir. «Her şeyi silmek» amacıyla bir dünya gezisine çıkmağa karar veriyor. Marsilya’dan gemiye binip Uzak Doğu’ya doğru mart ayında yola çıkıyor.
Ekim: Paris’e dönüş.
Kasım:«Gerçeküstücü Devrim» dergisinin ilk sayısı.
1925. Benjamin Péret ile birlikte yazdığı 152 Proverbes Mis Au Goût Du Jour (Günün Beğenisine Uyarlanmış 152 Atasözü) ve
Au Défaut Du Silence (Sessizlik Yerine) adlı kendi yapıtı.
Kasım: Paris’de ilk gerçeküstücülük sergisi.
1926.
Capital de la Douleur (Acının Başkenti).
Les Dessous d’une vie ou la pyramide humaine (Bir Yaşamın Gizli Yanları ya da İnsan Piramidi). Ağustos: Eluard Fransız Komünist Partisi’ne yazılıyor.
1927.
Louis Aragon, André Breton, Benjamin Peret vb. ile birlikte «komünist olmayan gerçeküstücülere beşlerin mektubu» nu imzalıyor.
1928.
Défense de Savoir (Bilmeyi Savunmak).
Eluard Arasa Sanatoryomuna yatıyor, orada geçiyor bütün kışı.
1930.
L’amour la Poésie (Aşk, Şiir).
Eluard 17 yıl birlikte yaşayacağı Nusch’la karşılaşıyor.
Luis Bunuel’in, Salvador Dali’nin, René Char’ın gerçeküstücü akıma katılışı.
1930. Rene Char ve Andre Breton’la birlikte yazdığı Ralentir Travaux (İşleri Yavaşlatmak)
ve Breton’la birlikte yazdığı Immaculée Conception (Günahsız Gebelik) yapıtları.
A Toute Epreuve (Dayanıklı). Eylül: Aragon 6 -15 Kasım arası Harkov’da yapılacak Uluslararası Devrimci Yazarlar Kongresi’ne katılmak üzere Rusya’ya gidiyor. Bu konferansta gerçeküstücülük «kapitalizmin üçüncü aşamasındaki çelişkilerin kışkırttığı genç aydınların tepkisi» olarak niteleniyor.
Eluard Gala’dan ayrılıyor.
1931. Dors (Uyu).
Eluard ve gerçeküstücülerin büyük bir çoğunluğu Devrimci Yazarlar ve Sanatçılar Derneği’ne katılıyor.
1932.
La Vie İmmediate (Dolaysız Yaşam),
Eluard, Uluslararası Devrimci Yazarlar Kongresi’nin ardından, Aragon üzerine sert bir yazı yayımlıyor.
1933.
Eluard’ın Fransız Komünist Partisi’nden atılışı.
Comme deux gouttes d’eaux (İki Su Damlası Gibi) adında yeni bir yapıt.
1934. Ocak: Almanya’da Hitler’in iktidara gelişi.
Paris’te büyük gerçeküstücülük sergisi.
Eluard «Aşırı Sağ Tehlikeye Karşı Ortak Savaş» çağrısını imzalıyor.
Yeni bir yapıt: La Rose publique (Halk Gülü).
1935.
Gerçeküstücülük sergisi dolayısıyla Prag’da Breton’la birlikte konferanslar veriyor.
Nuits partagées (Paylaşılmış Geceler) ve Facile (Kolay).
1936.
Yıl başlarında, bir Picasso sergisi dolayısıyla, konferanslar vermek üzere, İspanya’ya gidiyor.
Grand Air (Büyük Hava),
Barre d’appui (Destek Çubuğu),
Les Yeux Fertiles (Cömert Gözler).
Breton’la birlikte Notes sur la Poésie (Şiir Üzerine Notlar). Mayıs: Londra’da düzenlenen Uluslararası Gerçeküstücülük Sergisi açılış konuşması.
Temmuz: İspanya’da Franco’nun hükümet darbesi.
19 Ağustos: Federico Garcia Lorca’nın kurşuna dizilişi.
1937.
L’evidence Poétique (Şiirsel Açıklık),
Les Meine Libres (Özgür Eller),
Premiéres Vues Anciennes (Eski İlk Görüşler),
Appliquée (Uygulamalı),
Quelques-Uns Des Mots Qui Jutlqu’ici M’étaient Mystérieusement İnterdits (Bana Şimdiye Değin Gizemli Bir Biçimde Yasak Olan Sözcüklerden Birkaçı).
1938. Ocak - Şubat: Paris’de Breton’la birlikte düzenlediği Uluslararası Gerçeküstücülük Sergisi.
Breton’la birlikte Dictionnaire Abrégé du Surréalisme (Kısa Gerçeküstücülük Sözlüğü).
İspanya’da Guernica köyünün Franco faşistlerince bombalanmasından sonra Eluard eskisinden daha bağımlı bir ozan kimliğine bürünüyor. Geliri İspanyol Cumhuriyetçilerine ayrılan Solidarité (Dayanışma).
Ekim: Meksika gezisi sırasında Leon Troçki ile ilişki kuran Breton’un Paris’e dönüşte Uluslararası Devrimci Sanat Federasyonu’nu açışı. Komünistlere Troçkistlerden daha yakın olan Eluard, Breton’un tutumunu beğenmiyor. Breton’un Eluard’dan kopuşu.
1939.
Baudelaire’in şiir ve yazılarından bir seçme ve önsöz.
Médieuses. Chanson completé (Eksiksiz Şarkı).
Donner a Voir (Gözönüne Sermek).
3 Eylül: İkinci Dünya Savaşı’nın başlaması.
Eluard levâzım teğmeni rütbesiyle askere alınıyor.
1940. 12 Haziran: Alman kuvvetlerinin Paris’e girişi.
25 Haziran: Ateşkes anlaşması. Terhis edilen Eluard Paris’e dönüyor.
Le Livre Ouvert, 1 (Açık Kitap, 1).
1941.
Moralité du Sommeil (Uykunun Törelliği) ve
Sur Les Pentes İnférieures (Aşağı Bayırlarda). 22 Haziran: Almanlar Rusya’ya giriyor.
1942.
Le Livre Ouvert, II (Açık kitap, II).
La Derniére Nuit (Son Gece).
Eluard, o sıralar yasadışı çalışan Fransız Komünist Partisi’ne yazılıyor yeniden, karşıkoyma hareketine katılıyor.
Poésie et Vérite 1942 (Şiir ve Gerçek 1942).
Poésie İnvolontaire ve Poésie İntentionnelle (Kendiliğinden Şiir ve Güdümlü Şiir).
Eluard’ın, oturduğu evi bırakıp, kaçak yaşamaya başlaması. Fransız Hava Kuvvetleri’ne bağlı uçaklar, makiliklerde saklanan Fransız direnişçileri üstüne binlerce nüsha Şiir ve Gerçek 1942 atıyor.
Eluard, Alman işgali sırasında aydınlar, direnmeciler için kaçak yayınlar yapan Minuit yayınevinin yönetimine katılıyor.
1943.
Aragon’la barışıyor ve birlikte Ulusal Yazarlar Birliği’ni kuruyorlar.
Haziran: Mussolini’nin düşüşü.
Eluard kaçak olarak yayımlanan Les Lettres Françaises gazetesine katılıyor.
L’Honneur des Poétes (Ozanların Namusu).
Les Septs Poémes D’amour en Guerre (Savaş İçinde Yedi Aşk Şiiri).
Bir yıl kadar güneyde, Lozére kentindeki bir akıl hastalıkları kliniğinde saklanıyor.
1944.
Şubat: Paris’e dönüş. Aragon’la birlikte, Fransız Radyo Yayınları için, kaçak plak dolduruyor.
Le Lit La Table (Yatak, Masa)
Toulouse kentinin kurtuluşu için Les Armes de la Douleur’ü (Acının Silâhları) nı yayımlıyor.
Bir dergi kuruyor: Eternelle Revue (Sonsuz Dergi).
İki sayısını işgâl altında kaçak olarak yayımlayabiliyor. Dergi Paris’in kurtuluşundan sonra altıncı sayıya kadar sürdürecektir yayımını.
6 Haziran: Müttefiklerin Normandiya çıkarması.
Ozan kaçak yaşamaktan yasal yaşama dönüyor, direnme günlerinde yazdığı şiirleri yayımlamaya başlıyor:
Dignes de Vivre (Yaşamaya değer olanlar),
Quelques Mots rassembles Pour Monsieur Dubuffet (Bay Dubuffet İçin Derlenmiş Birkaç Sözcük), Athéna (Britanya Stenleriyle Öldürülen Yunan Direnmecilerine Adanmış Bir Şiir).
Au Rendez-Vous Allemand (Alman Buluşmasında),
A Pablo Picasso (Pablo Picasso’ya).
1945.
En Avril 1944: Paris Respirait Encore! (Nisan 1944’de: Paris Hâlâ Soluk Alıp Veriyordu),
Doublas d’ombres (Gölgeden Çiftler). 30 Nisan: Hitler’in ölümü.
Lingéres légéres (Hafif Çamaşırcılar),
Une Longue Réflexion Amoureuse (Uzun Bir Aşk Düşüncesi),
Le Voeu (Adak).
1946.
Poésie İninterrompue, (Kesintisiz Şiir-I),
Souvenirs de la Maison des Fous (Deliler Evinden Anılar). Nisan: Eluard, konferanslar vermek üzere, karısıyle birlikte Çekoslovakya’ya, İtalya’ya gidiyor. Yugoslavya’yı, Yunanistan’ı dolaşıyor.
Güzün yayımladığı kitaplar: Le Dur Desir du Durer (Çetin Arzusu Sürüp Gitmenin),
Objet des mots et des images (Sözlü ve Resimli Nesne).
28 Kasım: Sağlık nedeniyle gittiği İsviçre’de karısı Nusch’un ölümünü öğreniyor. Bu tarihten sonra ağır, uzun bir mutsuzluk dönemi geçirecektir.
1947.
Elle se fit élever un Palais (O, Bir Saray Yükseltir Oldu),
Le Tamps déborde (Zaman Taşıyor),
Corps mémorabla (Unutulmayan Gövde),
Le Meilleur Choix des poémes est Celui que I’on fait pour, soi (En İyi Seçme Şiirler İnsanın Kendisi İçin Seçtiğidir).
A l’intérieur de la vue, 8 poémes visibles (Bakışın İçerisinde, Gözle Görülebilen 8 şiir).
1948.
Picasso a Antibes (Picasso Antibes’de).
Voir (Görmek).
Nisan: Picasso ile birlikte, Polonya’nın Wroclaw kentinde yapılan Dünya Barış Kongresi’ne katılıyor.
Premiers poémes, 1913 -1921 (İlk şiirler, 1913 -1921),
Jacques Villon au I’art glorieux (Jacques Villon ya da Görkemli Sanat),
Aragon’un önsözüyle Poémes politiques (Siyasi Şiirler),
Perspectives (Uzanımlar),
Bestiaire (Hayvan şiirleri).
1949.
20 - 25 Nisan: Dünya Barış Konseyi’nin temsilcisi sıfatıyla, Paris’te toplanan Dünya Barış Kongresi’nin toplantılarına katılıyor.
Léda (Leda),
La Salsan des amours (Aşkların Mevsimi).
Haziran: Makedonya’yı dolaşıyor ve Yunan çetecileri arasında birkaç gün geçiriyor.
Gréce ma rose ma raison (Yunanistan Aklım Gülüm).
Pablo Neruda ile birlikte, Petöfi’nin 100. ölüm yıldönümü dolayısıyla, Budapeşte’de düzenlenen anma törenlerine katılıyor.
Eylül: Je l’aime, ella m’aimait (Seviyorum Onu, O da Beni Severdi).
Dünya Barış Konseyi’nin temsilcisi sıfatıyla Mexico kongresine katılıyor, Dominique Lemor’la tanışıyor orada, birlikte dönüyorlar Paris’e. 1951’de evleneceklerdir.
1951.
Evlilik.
Pouvoir tout dire (Her Şeyi Söyleyebilmek).
Premiere anthologie vivanta de la poésie du passé (Geçmişteki şiirin yaşayan ilk dermecesi),
La Jarre peut-elle belle plus bella que l’eau? (Su Küpü Sudan Daha Güzel Olabilir mi?),
Le Visage de La paix (Barışın yüzü),
Grain-d’aile (kendi aile sanı olan Grindel ile eş okunuşlu bir ad, anlamı: Kanat Tohumu).
Phénix (Anka),
Marines (Denizciler) gibi yapıtlarının yayımlanışı.
1952. Şubat: Fransız hükümetinin temsilcisi olarak, Victor Hugo’nun yüz ellinci doğum yılı ve Gogol’ün yüzüncü ölüm yılı için Moskova’da düzenlenen anma toplantılarına katılıyor.
Temmuz: Poémes de Christo Botev (Bulgar ozanı Christo Botev’den Şiirler).
Ağustos: Şiiri için önemli bir bildiri yerine geçecek olan le Château des pouvres (Yoksullar Sarayı) üzerinde çalışıyor.
Eylül: Anthologie des écrits sur l’art (Sanat Üzerine Yazılar Dermecesi), les Sentiers et les routes de lo poesis (Şiirin Yolları, Patikaları). 18 Kasım: Bir kalp krizi sonunda ölüyor.
Ağızda Bir Sevi (31 şiir.) Çeviren: S. Kudret Aksal. - De. Yayınevi, 1963. (Bu kitaptaki çeviriler Fransızca asıllarıyla karşılıklı basılmıştır).
Seçme Şiirler: (54 şiir. Çevirenler: A. Kadir - A. Bezirci.
Akşam Kitap Kulübü, 1968.
(Bu kitaptaki çevirilerden 13’ü Sabri Altınel, Oğuz Arıkanlı, Sabahattin Eyuboğlu, Oktay Rifat, Cemal Süreya, Cahit Sıtkı Tarancı, Orhan Veli ve Can Yücel’in).
Çağdaş Fransız Şiiri Antolojisi / Düzenleyen: Tahsin Saraç. Cem Yayınevi, 1976. (Bu antolojide Eluard’ın 15 şiiri var).
Eluard’dan Şiirler, Çev. Abdullah Rıza Ergüven (İstanbul, 1980).
Devşirmeliydiniz ağaçtaki yüreği,
Gülümsemeyle gülüşü, anlam dışı tatlılıkla gülüşü.
Yenen, yengi kazanan ve bir melek gibi saf, ışıl ışıl
Göğe doğru yüksek, ağaçlarla birlikte.
Uzakta bir güzel inliyor, boğuşmak isterdi ya
Elinden gelmez artık, yatmış eteğine tepenin.
Gök ister acınası bir gök olsun ister saydam
Bakamazsınız ona sevmeden.
Eklemlerini kıvıran günler parmaklar gibi.
Çiçekler kurudu, tohumlar yitti,
Donmaları bekliyor yaz sıcağı beyaz ve büyük.
Zavallı ölünün gözüne. Çiniler boyamak.
Bir müzik, çıplacık beyaz kollar.
Birleşiyor kuşlarla rüzgârlar - değişiyor gök.
Ulaşacak mıyız denize çanlarla
Ceplerimizde, gürültüsüyle denizin
Denizde, taşıyıcılar olacak mıyız yoksa
Daha sessiz, arı bir suyu?
Su bıçaklar biliyor ellerini oğuşturarak.
Dalgalarda buldu savaşçılar silahlarını,
Vuruşlarının gürültüsü benziyor karanlıkta
Gemi diplerini delen kayaların gürültüsüne.
Fırtına bu, gök gürlemesi, Tufan sessizliği
Değil neden, düşünülmüş tüm boşluk çünkü biz.de
En büyük sessizlik için ve solunuyoruz
Rüzgâr gibi o korkunç denizlerde, rüzgâr gibi
Umutsuzluğun yok kanatları,
Yok yüzleri de,
Konuşmuyorlar,
Kımıldamıyorum.
Bakmıyorum onlara,
Konuşmuyorum onlarla
Ama çok daha canlıyım ben umutsuzluğumdan, sevgimden.
Tüm saatler GMT +2 Saat Sayfa 1, 2, 3, 4, 5Sonraki
1. sayfa (Toplam 5 sayfa)
Bu forumda yeni konular açamazsınız Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı değiştiremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız
Karakutu
ah
Favorilere Ekle!
İletişim Formu
