Tarih: Pzr Tem 09, 2006 9:47 pm Mesaj konusu: Maturidi ve Nesefi'de İnsan Fiilinin Hürriyeti Sorunu
Bu eserin yazarı Mustafa Sait Yazıcıoğlu (eski Diyanet İşleri Başkanlarından).Milli Eğitim yayımlarından kitap.
Maturudi ve ardılı Nesefi, Ehli Sünnet akaidine mensup iki büyük düşünür. İnsan Hürriyeti sorunsalına eğilirken aynı zamanda kader mevzusunu da açıklamış oluyorlar. Diğer taraftan halk(yaratma), mahluk (halk edilmiş), kesb (fiilin varlık sahasından insan tarafından kazanılması) ve bir çok kavramın açıklanmış olduğunu görebilirsiniz.
Maturidi ve Nesefi, zengin düşünce ortamına sahip Orta-Asya'da (Meveraunnehir bölgesi) yaşıyorlar. Çok çeşitli inançların ve felsefik inanışların bulunduğu bu bölgede, islam'a yöneltilen bir çok eleştiriye cevap veriyorlar.
Çok kısaca söylersek, bu kitapta, insan fillinin ortaya çıkmasında kesb ve halkın aynı anda olduğu vurgulanır. Buna göre insan,bir fiili iradesi ile ister. Bu, fiilin oluş sebebidir. İsteme ile Allah, o fiili insan için yaratır. İnsan da aynı anda harekete geçerek o filli kesb eder (yani varlık aleminden çıkarıp, kendisine mal eder).
Eğer kesb'in önceliği söz konusu olursa, yani her şeyin kesbedilebilineceği iddia edilirse yokluğun da buna dahil olunacağı görülmekte ve bunun yaratma ile aynı manaya geleceğinden ötürü bu red edilmektedir.
Yaratma'yı öncelediğimizde ise, herşeyin önceden Allah tarafından tam olarak belirlendiğini, buna insan fiilerinin de dahil olduğunu görebilirz ki, bu durumda insanın "seçimlik" iradesinin vuku bulamayacağı ve böylece de insan sorumluluğunun vuku bulamayacağı anlayışına götürür. Bu da haliyle insanın sorumluluk tarafını ortadan kaldıracağı için yaratılış gayesi ile ters düşer.
Kesb'in önceliğini "akılcılık"ekolü (Mutezile) (yani böylece insanın bütün hal ve hareketlerine sorumluluk payesi verilmesi, yani insana mutlak bir irade atfedilmiş oluyor); Halk'ın (yaratmanın) önceliğini ise-tabi insan fiili için, yoksa herşey için değil- Eşarilik (sanırım) savunmuştur. İkincisi, tam bir kadercilik anlayışına götürür insanı Bunun anlamı ise, insanın iradesini hiçleyen, onu bir piyon durumuna düşüren ve Yaratıcı katında sorumsuzlaşmasıdır.
Maturudi ve Nesefi, işte bu Halk ve Kesb'in aynı andalığına vurgu yapmakta, böylece insanın sorumluluğunun altı çizilmekte, Allah'ın mutlak yaratıcı olması durumuna da bir halel getirmemiş olmaktadırlar.
Bir cümleyle; insan fiili, bir şeyi istemekle sebeplenir; Allah onu aynı anda insan için yaratır ve insana daha önce verilmiş bir güçle de insan onu hayat sahasına geçirir.
Kitap 120 sayfa, fakat sindirilerek okunması tavsiye edilir. Önemli bir menzuu olduğu için meraklıların ilgisini çeker diye düşündüm.
Kesb ve halk sıradan insanın kafasında bildik bir sorudur istenirse basit bir cevabı da vardır.(yanlış anlaşılma olmasın,düz akıl da konuyu böyle anlatabilir)
İki yaşındaki bir çocuk sandalyenin üzerinden atlamaya kalktığında anne ona atlamamasını;atlarsa düşeceğini söyler.Anne atlayanın düşeceğini bilir.Çocuk da bunu bilir.Ama çocuk bu fiili gerçekleştirirse "kesb ederse "düşer.Burada anne çocuğun düşmesini planlamamıştır.Çocuk buna kendi karar vermiştir.
çocuk hikayesi kesb ve halk değilde allahın bilmesi ile alakalı bir anekdot gibi geldi bana.
eğer bu hikayeden gidersek mutezilenin dediği doğru gibi gözükür.
burada tek suçlunun çocuk olması annenin düşmesinde bir iradesi olmadığını gösterirki mutezile de öle demektedir.
bence isabetli bir görüş
Kayıt: Sep 13, 2006 Mesajlar: 148 Nereden: gideceğimiz yerden
Tarih: Cmt Şub 24, 2007 12:50 am Mesaj konusu:
Peruza haklı "cebriye" mezhebi insanları piyon olarak görür. Eşari zaten kabul edilen iki hak itikadi mezhepten biridir. Onlardan ehl-i sünnete aykırı bir şey beklenemez. Burada kesb ve Allah'ın iradesini anlatan bir örneği de ben vermek isterim. Çocuk babasının omuzuna binip onu sağa sola yönlendirir,istediği şeyleri yaptırır. Kuvvet babaya aittir ancak istek yani kesb çocuğa aittir. Bu durumda çocuk istediği şeyden zarar görse bu babanın değil çocuğun suçudur.
Bu forumda yeni konular açamazsınız Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı değiştiremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız
Karakutu
Dağ Başında...
Favorilere Ekle!
İletişim Formu
Bunun anlamı ise, insanın iradesini hiçleyen, onu bir piyon durumuna düşüren ve Yaratıcı katında sorumsuzlaşmasıdır.
