Karakutu
Karakutu.Com - Kültür Sanat
Ana sayfa
Galeri
Haberler
Karakutu Tv
Forum
Ekart
Ana Konular
Arşiv
Sanat Ajandası
Sinema
Müzik
Medya Rehberi
Sesli Kitap
Kitap Tahlili
Metin Listesi
Metin Hali
Üye Paneli
Üye Günlüğü
Özel Mesaj
Metin Gönderme
Tavsiye Edin
Künye
İletişim

Site içi Arama



Google Arama

Karakutu.Com - Arama


Online üyeler
Şu an sitemizde, 59 Üye Adayı ve 1 Üye bulunuyor.

Henüz Sitemize üye olmamışsınız, buraya tıklayarak ücretsiz üyemiz olabilirsiniz.

Reklam



Karakutu Forum Son Başlıklar

 Bilginin Muğlaklığı
 TARAF OLMAK !
 Divan edebiyatı üzerine konuşalım
 Her şeyi açık etmek
 Futbol Sadece Futbol Değildir
 Antonio Machado
 LAİKLİK YA DA ...?
 Sevmek ya da Sevmemek...
 SAKSI ÇİÇEKLERİ
 Siyasal Simge olarak Türk Bıyık Çeşitleri
 Vincent Van Gogh / Theo'ya Mektuplar
 Osmanlı'dan Miras- Türkiye'de Yönetici Sınıflar
 MÜSLÜMAN ESKİSİ
 İstihzanın psikosu..
 MİLATLARIMIZ
 Sanatçı küstahtır
 RODİN VE CLAUDEL=TRAJİK BULUŞMA
 Firavun, Musa ve deveyi kesen 9 kişi
 İdeoloji ve İdeolojik İnsan
 Aynalı sazan parlıyor...

Karakutu.com-Kültür Sanat Forumu


Üyelerimiz
Hoşgeldin, Misafir
Üye Adı
Şifre
Güvenlik Kodu: Güvenlik Kodu
Güvenlik Kodunu Girin

(Üye olabilirsiniz!)
Üyelik:
Son Üyemiz: canejackie
Bugün: 0
Dün: 3
Toplam: 20785

Şu An Bağlı:
Üye adayı: 59
Üyemiz: 1
Toplam: 60

Şu An Bağlı:
01 : estonhxt

Giriş Sayfanız Yapın
Favorilere Ekle!
İletişim Formu

Önemli Linkler
BBC Türkçe
İngilizce Dersler
DW-World Türkçe
VOA Türkçe
Google
Yahoo
Msn
Zoque
Resim Yükle

Karakutu - RSS - Alexa

Alexa - Karakutu internet gezgini

Site RSS
Forum RSS


Karakutu.com-Kültür Sanat: Karakutu Forum

Türk Dil Kurumu'na sıkça sorulanlar


Türk Dil Kurumu'na sıkça sorulanlar

 
Yeni Başlık Gönder   Cevap Gönder    Karakutu Forum Ana Sayfası -> Yanlış Kullanımlar
Yazar Mesaj
fadim
Forum Admin


Kayıt: May 27, 2006
Mesajlar: 2629

MesajTarih: Cmt Ksm 11, 2006 3:43 pm    Mesaj konusu: Türk Dil Kurumu'na sıkça sorulanlar Alıntıyla Cevap Ver

Da, de bağlacı ayrı mı bitişik mi yazılır?


Da, de bağlacı ayrı yazılır; ancak, kendisinden önceki kelimenin son ünlüsüne bağlı olarak büyük ünlü uyumuna uyar ve da, de biçimini alır: Kızı da geldi gelini de. Orhan da biliyor. Oğluna da bildirdi. Sen de mi kardeşim? Güç de olsa. Konuşur da konuşur.

UYARI: Ayrı yazılan da, de hiçbir zaman ta, te şeklinde yazılmaz.

UYARI: Ya sözüyle birlikte kullanılan da mutlaka ayrı yazılır (ya da).

UYARI: Da, de bağlacını kendisinden önceki kelimeden kesme ile ayırmak yanlıştır. Bu bağlacı tamamen ayrı yazmak gerekir: Ayşe de geldi (Ayşe'de geldi değil).

UYARI: Bulunma hâli eki olan -da, -de, -ta, -te'nin da, de bağlacı ile hiçbir ilgisi yoktur; bulunma hâli eki getirildiği kelimeye bitişik yazılır: devede kulak, evde kalmak, yolda kalmak, ayakta durmak, çantada keklik. Yurtta sulh, cihanda sulh. Dilde, fikirde, işte birlik
Başa dön
fadim
Forum Admin


Kayıt: May 27, 2006
Mesajlar: 2629

MesajTarih: Cmt Ksm 11, 2006 3:44 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Özne-yüklem uyumu nedir?


Cümlede özne ile yüklem arasında her zaman teklik-çokluk bakımından uygunluk aranmaz. Cansız varlıklarda özne çokluk biçimindeyken yüklem teklik biçiminde olur. Her kuralda olduğu gibi bu kuralın da istisnaları vardır. “Bunlar masa mı?” doğru kullanımdır. Ancak, canlı varlıklarda durum biraz farklıdır. Canlı varlıklarda özne çokluk biçimindeyken yüklem teklik de olabilir, çokluk da olabilir. “Ayşe bize geldi.”, “Ayşeler bize geldi.” veya “ Ayşeler bize geldiler.” örneklerinde olduğu gibi. Yüklemin çokluk olması durumunda, anlatım biraz daha saygı ve nezaket ifadesi taşır. “Hocam, beni hatırladılar mı?” cümlesinde olduğu gibi. Bununla birlikte yüklemin çokluk ifadesi taşıması, bazen de küçümseme ya da alay anlamı taşır. “Dostumuz bizi hatırlamamışlar.”, “Nihayet, lütfen teşrif ediyorsunuz.” örneklerinde olduğu gibi.
Başa dön
fadim
Forum Admin


Kayıt: May 27, 2006
Mesajlar: 2629

MesajTarih: Cmt Ksm 11, 2006 3:45 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Birleşik kelimeler nasıl hecelenir?

Birleşik kelimeler iki türlü yazılır: Ayrı ve bitişik. Türkçede birleşik kelimelerin ayrı ve bitişik yazılması kurallara bağlanmıştır. Bu kurallardan bazıları şunlardır: a) Ses düşmesine uğrayan birleşik kelimeler bitişik yazılır: kaynata (kayın+ata), pazartesi (Pazar+ertesi), sütlaç (sütlü+aş) . b) Kelimelerden biri ya da ikisi benzetme yoluyla anlam değişmesine uğrarsa bu tür birleşik kelimeler bitişik yazılır: hanımeli (bitki), aslanağzı (bitki), kuşburnu (bitki). c) etmek, edilme, olma, eylemek, kılmak, kılınmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiillerde isim herhangi bir ses düşmesine veya türemesine uğramazsa bu tür birleşik kelimeler ayrı yazılır: alt etmek, arz etmek, el etmek, sağ olmak gibi.
Bitişik yazılan birleşik kelimeler tek kelime gibi hecelenirler. “başöğretmen” ba-şöğ-ret-men biçiminde; “ilköğretim” il-köğ-re-tim; “hanımeli” kelimesi de ha-nı-me-li biçiminde hecelenir.
Başa dön
fadim
Forum Admin


Kayıt: May 27, 2006
Mesajlar: 2629

MesajTarih: Cmt Ksm 11, 2006 3:47 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

"Eski Devlet Bakanı" mı yoksa "Devlet Eski Bakanı" mı doğru bir kullanımdır? Benzer bir örnek olan "Yüksek İnşaat Mühendisi " ve "İnşaat Yüksek Mühendisi" tamlamalarından hangisi doğrudur?

Türkçe dil kurallarına göre belirtisiz ad tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına herhangi bir sıfat giremez. Örneğin kapı kolu belirtisiz ad tamlamasıdır. Buna eski sıfatını getirirsek şöyle bir tamlama meydana gelir: eski kapı kolu. Eski sıfatını tamlayan ile tamlanan arasına getirip kapı eski kolu şeklinde bir tamlama yapamayız. Ancak bu tamlama kapının kolu şeklinde belirtili isim tamlaması olsaydı kapının eski kolu diyebilirdik. Yani belirtili isim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına sıfat girebilir, ancak belirtisiz isim tamlamalarında araya sıfat girmez. Devlet bakanı tamlaması, belirtisiz ad tamlamasıdır. Araya herhangi bir unsur girmez. Sıfat başa getirilir. Dolayısıyla doğru biçim eski devlet bakanı'dır. Unutmamak gerekir ki burada eski sözü devlet'i değil, devlet bakanı adını nitelemektedir.

Ayrıca belirtisiz ad tamlaması şeklinde olan inşaat mühendisi sözü için de aynı kural geçerlidir. Araya herhangi bir sıfat giremez, sıfat başa getirilir. Bu tamlamanın doğrusu da yüksek sıfatının başta olduğu yüksek inşaat mühendisi biçimidir.
Başa dön
fadim
Forum Admin


Kayıt: May 27, 2006
Mesajlar: 2629

MesajTarih: Cmt Ksm 11, 2006 3:51 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

lar/-ler çokluk eki mi önce gelir, -dır bildirme eki mi?


Çokluk eki -lar/-ler fiil çekimlerinde genellikle sonda yer alır. -dır bildirme ekinin bulunduğu çekimlerde ise genellikle -dır en sonda yer alır. Ancak -makta/-mekte ekinin kullanıldığı fiil çekiminde bildirme eki, çokluk ekinin önüne geçer. Dolayısıyla adlandırılmaktadırlar biçimindeki örnek doğrudur. Ayrıca gereklilik kipinin çekiminde normal şekil bilmelilerdir olmakla birlikte bu az kullanılmakta, genellikle bilmelidirler şekli tercih edilmektedir.
Başa dön
fadim
Forum Admin


Kayıt: May 27, 2006
Mesajlar: 2629

MesajTarih: Cmt Ksm 11, 2006 3:54 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Diğerleri için bkz:


www.tdk.gov.tr
Başa dön
nazenazen
Yazar


Kayıt: Aug 14, 2005
Mesajlar: 738

MesajTarih: Cmt Ksm 11, 2006 5:18 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Bir de şu sorulur;

TDK'da neden hiç dilbilimci yok? Neden bütün görevliler Türkolog?
Başa dön
AyEsHa
Yazar


Kayıt: Jun 27, 2006
Mesajlar: 1086

MesajTarih: Cmt Ksm 11, 2006 5:30 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Bizim binada oturan "eski devlet bakanı"na gelen zarfa bakmıştım bu tartışmayı arkadaşlarla yaptıktan sonra. Zarfın üzerinde;

"Eski devlet bakanı S... S......... yazıyordu." Wink

Sanki eski sözcüğünü devletten önce kullanınca devlet eski olacakmış, eskiyecekmiş... Yok artık !
Başa dön
HB2
Yazar


Kayıt: May 22, 2006
Mesajlar: 1052
Nereden: İstanbul

MesajTarih: Cmt Ksm 11, 2006 6:34 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Aslında " Devlet eski bakanı " ya da, "Eski devlet bakanı " terimleri, tamamen yanlıştır. Bir Devlet Bakanı; Görevde ise, Devlet Bakanıdır. Şayet, bu görevde değil ise; Daha önce sahip olduğu sıfatı kaybetmiştir. Yeni atanan biri için," Yeni Devlet Bakanı " değil, " Devlet Bakanlığına, yeni atanan " ifadesinin kullanılması gerekir. Bu görevden ayrılmış birine de, " Eski Devlet Bakanı " veya " Devlet Eski Bakanı " değil, " Geçmişte Devlet Bakanı olan " veya " Geçmişte Devlet Bakanlığı yapmış " ifadesinin kullanılması gerekir.
" Eski Sağlık Müdürü- Eski Ordu Mensubu- Eski Lokanta sahibi- vs " ya da " Sağlık eski Müdürü- Ordu Eski Mensubu- Belediye Eski Başkanı vs. " ifadeleri yanlıştır. Doğrusu yukardaki örneklerde olduğu gibi, " Geçmişte (Eskiden) Sağlık Müdürü olan - Geçmişte Ordu Mensubu olan- " vb olmalıdır.
Başa dön
zeran
Üye


Kayıt: Aug 05, 2006
Mesajlar: 496
Nereden: baktığınız yerden

MesajTarih: Cmt Ksm 11, 2006 7:00 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

'devlet bakanı' kavramı bir tamlamadır..
'eski' de bu tamlamanın sıfatıdır..
dolayısıyla eski devlet bakanı derken bunu 'eski devlet' bakanı olarak
anlamak veya o anlama gelebilme ihtimalinden sözetmek biraz saçma geliyor bana..
yani mantıken öyle olduğunu düşünüyorum..

HB2'nin yaptığı öneriye gelince..
eski devlet bakanı'nın telaffuzunda eski'nin hangi kelimenin sıfatı olduğu
vurgularda kendini belli eder..
yazılı olarak da zaten kimsenin öyle karıştırma gibi bir sorunu yok sanırım..
gramerin belki öyle bir sorunu olabilir ama dilin yoktur..

diye düşünüyorum..
Başa dön
Poe
Yazar


Kayıt: Jun 25, 2005
Mesajlar: 1953
Nereden: Çevre'den.

MesajTarih: Pzr Ksm 12, 2006 1:29 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Devlet Eski Bakanı doğrudur. Çünkü eski sıfatını alan devlet değil, bakandır. Bakan gitmiştir, dolaysıyla eskidir; ama devlet halen vardır.


Bu sorunu ya Hakkı Devrim, ya da Radikal Kitap'ta Dil Burcu bölümündeki yazar masaya yatırmıştı. Yani ben de onlardan gördüm.
Başa dön
AyEsHa
Yazar


Kayıt: Jun 27, 2006
Mesajlar: 1086

MesajTarih: Pzr Ksm 12, 2006 1:57 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Allah Allah : ))

Eski devlet bakanı doğrudur. Neticede devlet bakanı tamlamadır ve tamlamaların arasına sözcük koymayalım lütfen Mad
Eski denilince devlet eskimiyor güzel arkadaşım Poe. Kolay mı devleti eskitmek? Very Happy
Başa dön
mavera
Okur


Kayıt: Feb 20, 2005
Mesajlar: 64

MesajTarih: Pzr Oca 07, 2007 9:12 pm    Mesaj konusu: doğru Alıntıyla Cevap Ver

zeran kesinlikle haklıdır.
Başa dön
AyEsHa
Yazar


Kayıt: Jun 27, 2006
Mesajlar: 1086

MesajTarih: Çrş Oca 10, 2007 8:19 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Yabancı kelimelere Türkçe karşılıklar bulan Türk Dil Kurumu (TDK), fotokopi sözcüğü yerine 'tıpkıçekim' , playback yerine ise 'söylemseme' kelimesini seçti. Yabancı kelimelere ilginç Türkçe karşılıklar bulan TDK'dan yine ilginç öneriler geldi. Daha önce talk şovcuya 'çene yarıştırıcı', stand-up yapan komedyenlere 'sözçatar' öneren TDK, fotokopi kelimesi için 'tıpkıçekim', maskot için 'uğur', jakuzi için ise 'sağlık havuzu' karşılıklarının kullanılmasını önerdi. Türk Dil Kurumu'nun yabancı sözcüklere bulduğu diğer bazı karşılıklar ise şöyle: Bungee-jumping: zıpzıp atlama, chat: yarenlik, çip: yonga, dart: oklama tahtası, küpür: kesik, masaj: ovma-gevşetme, sauna: buharlı hamam, self servis: seç al, vantilatör: yelveren, zaping yapmak: geçgeçlemek, takdir, remiks: bindirim, pedal: ayakça, playback yapmak: söylemseme yapmak, nostaljik: özlemli...
Başa dön
dilruz
Sadece Okur Adayı Bölümüne Yazabilir


Kayıt: Sep 19, 2006
Mesajlar: 20

MesajTarih: Çrş Oca 10, 2007 8:32 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Çok ilginç bir tartışma,devlet eski bakanı doğrudur ve ayrıca ad tamlamaların arasına sıfat girer bu tamlamaların özelliklerindendir yani...devlet eski bakanı;tamlananı sıfat almış belirtisiz isim tamlamasıSmile
Başa dön
aeg
Yazar


Kayıt: Oct 28, 2006
Mesajlar: 220

MesajTarih: Çrş Oca 10, 2007 8:45 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

"eski devlet bakanı" dersek devletin eski olacağı anlamı çıkacaktır ve bu da anlatım bozukluğudur, isim tamlamlarının arasına sıfat girebilir bu da karışık tamlamadır.
Başa dön
peruza
Yazar


Kayıt: Aug 19, 2006
Mesajlar: 453

MesajTarih: Çrş Oca 10, 2007 10:52 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Eski devlet bakanı deyince devletin eski olduğu anlamı aklımın ucundan geçmiyor.Devlet bakanı tamlamasına eski sıfatı geliyor.Ötekisi saçma geliyor bana ama kabul gördü bir kere.
Başa dön
aeg
Yazar


Kayıt: Oct 28, 2006
Mesajlar: 220

MesajTarih: Prş Oca 11, 2007 10:30 am    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

"tamirci,beş dakikada gölün suyunu boşaltan dinamoyu tamir etti" (gölün suyunu beş dakikada boşaltan dinamo anlamı çıkar yanlıştır.

"tamirci,gölün suyunu boşaltan dinamoyu beş dakikada tamir etti"(doğrusu)

"yeni durağa gelmiş,seni bekliyordum" burda da yeni durak anlamı çıktığından doğrusu ;

"durağa yeni gelmiş seni bekliyordum"olmalı
devlet eski bakanı yani Wink
Başa dön
peruza
Yazar


Kayıt: Aug 19, 2006
Mesajlar: 453

MesajTarih: Prş Oca 11, 2007 8:48 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Vurgu diye bir şey var aeg.Ayrıca verdiğin örneklerle ilk tartıştığımız aynı değil.Bir isim tamlamasının arasına pattadanak bir sıfatın girmesini anlamıyorum. Rolling Eyes Neyse büyüklerimiz nasıl diyorsa öyledir Wink
Başa dön
aeg
Yazar


Kayıt: Oct 28, 2006
Mesajlar: 220

MesajTarih: Prş Oca 11, 2007 10:34 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

peruza elimden geçen bir öğrenci olmanı isterdim Embarassed vurgu ya virgülle olur ya yüklemden önceki öğeyi kullanırsın aynı şey değildir biri anlamda vurgudur biri yapıda vurgudur Wink
Başa dön
AyEsHa
Yazar


Kayıt: Jun 27, 2006
Mesajlar: 1086

MesajTarih: Cum Oca 12, 2007 5:04 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Eski devlet bakanı, eski devlet bakanı, eski devlet bakanı, eski devlet bakanı, eski devlet bakanı, eski devlet bakanı, eski devlet bakanı...................

Anlatım bozukluğu tartışmaları için diğer kategoriye geçelim lütfen Very Happy
Başa dön
aeg
Yazar


Kayıt: Oct 28, 2006
Mesajlar: 220

MesajTarih: Cum Oca 12, 2007 5:11 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

evet ama konu buu onu da bağlar Embarassed hem devlet eski bakanı...
Başa dön
HB2
Yazar


Kayıt: May 22, 2006
Mesajlar: 1052
Nereden: İstanbul

MesajTarih: Cum Oca 12, 2007 5:58 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Doğrusu ben de; " Eski devlet bakanı " yerine " Devlet, eski bakanı " demeyi tercih ederim.
Başa dön
peruza
Yazar


Kayıt: Aug 19, 2006
Mesajlar: 453

MesajTarih: Cmt Oca 13, 2007 7:59 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

hocam aeg rahle-i tedrisinizden gönüllü geçmek istiyorum.Soruma cevap lutfedin.
Şimdi bu pc denen mereti kullanırken uzun heceli kelimelerde şapka gerektiğinde bilmem kaç hamle yapmak gerekiyormuş ya.Hiç niyetim yok öğrenmeye .Onun yerine uzun sesi iki harfle göstersem Türkçeye terbiyesizlik etmiş olur muyum?Malumunuz benden yaşlı ve üzerimde epey hakkı var.
Örnek:kaari,tedriisat...(sadece bilgisayar kullanırken)
Başa dön
aeg
Yazar


Kayıt: Oct 28, 2006
Mesajlar: 220

MesajTarih: Cmt Oca 13, 2007 9:56 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

peruza daha neler benim etkimde ders almanıza gerek yoktur,bir dilbilgisi kitabı edinmeniz kafidir Wink şapka meselesine gelince onu ben de beceremiyorum ama beceremiyorum diye harfleri sündürmeye hiç niyetim yok varsın okuyan anlayana kadar okusun anlayamıyorsa da burda işi olmasın Embarassed
Başa dön
AyEsHa
Yazar


Kayıt: Jun 27, 2006
Mesajlar: 1086

MesajTarih: Cmt Oca 13, 2007 10:20 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

http://www.karakutu.com/modules.php?name=Forums&file=viewtopic&t=3893&start=40
Başa dön
fadim
Forum Admin


Kayıt: May 27, 2006
Mesajlar: 2629

MesajTarih: Cmt Oca 13, 2007 11:36 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Ne hafıza ama!

Bu modlar hiç birşeyi de unutmazlar nedense. Smile
Başa dön
ugur2748
Okur


Kayıt: Oct 21, 2006
Mesajlar: 55

MesajTarih: Pts Oca 15, 2007 3:53 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Alıntı:
Eski devlet bakanı doğrudur. Neticede devlet bakanı tamlamadır ve tamlamaların arasına sözcük koymayalım lütfen


Arkadaşlar dil bilgimizi düzgün kullanalım lütfen.
Türkçe'de tamlamaların arasına sözcük girebilir.Buna da zincirleme isim tamlaması denilebilir.
Başa dön
AyEsHa
Yazar


Kayıt: Jun 27, 2006
Mesajlar: 1086

MesajTarih: Pts Oca 15, 2007 4:36 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

Türkçe dil kurallarına göre belirtisiz ad tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına herhangi bir sıfat giremez. Örneğin kapı kolu belirtisiz ad tamlamasıdır. Buna eski sıfatını getirirsek şöyle bir tamlama meydana gelir: eski kapı kolu. Eski sıfatını tamlayan ile tamlanan arasına getirip kapı eski kolu şeklinde bir tamlama yapamayız. Ancak bu tamlama kapının kolu şeklinde belirtili isim tamlaması olsaydı kapının eski kolu diyebilirdik. Yani belirtili isim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına sıfat girebilir, ancak belirtisiz isim tamlamalarında araya sıfat girmez. Devlet bakanı tamlaması, belirtisiz ad tamlamasıdır. Araya herhangi bir unsur girmez. Sıfat başa getirilir. Dolayısıyla doğru biçim eski devlet bakanı'dır. Unutmamak gerekir ki burada eski sözü devlet'i değil, devlet bakanı adını nitelemektedir.

Kaynak; tdk.gov.tr
Başa dön
fadim
Forum Admin


Kayıt: May 27, 2006
Mesajlar: 2629

MesajTarih: Prş Şub 28, 2008 9:12 pm    Mesaj konusu: Alıntıyla Cevap Ver

TDK Sözlerle ilgili sorular


“Aforizm” ne anlama gelmektedir?
Fransızcadan dilimize giren “aforizm” sözü, “özlü söz, özdeyiş” anlamını taşımaktadır.

“Aktuaryal”in anlamı nedir?
“Aktuaryel” kelimesi, “sigorta risklerine ve istatistiklere dayanan” anlamını taşımaktadır.

“Aşırma” ne demektir, “hırsızlık” sözü “aşırma” sözünü de kapsar mı?
“Aşırma” sözü Güncel Türkçe Sözlük’te; “1.Aşırmak işi. 2.(edebiyat) Başkalarının yazılarından bölümler, mısralar alıp kendisininmiş gibi gösterme veya başkalarının konularını benimseyip değişik biçimde anlatma, intihal. 3.(sıfat) Aşırılmış. 4.Yapı çatılarında uzun mertek, aşık. 5.(isim, halk ağzında) Küçük kazan, kova, bakraç.” anlamlarını taşımaktadır. “Aşırmak” ise; “1.Yüksek veya geçilmesi güç bir yerin üstünden öte yanına geçirmek. 2.argo Çalıp götürmek. 3.Tehlike içinde bulunan bir şeyi acele kaçırmak. 4.(edebiyat) Başkasının eserinden parçalar alıp kendisininmiş gibi göstermek.” anlamlarındadır. Görüldüğü üzere, Güncel Türkçe Sözlük’te “aşırma”; “aşırmak işi” olarak tanımlanmıştır. “Aşırmak” sözünün ikinci anlamı da “çalıp götürmek” olarak verilmiştir. “hırsızlık” sözünün de Güncel Türkçe Sözlük’te, “çalma, arakçılık” olarak tanımlandığı düşünülürse, “aşırma” sözünün “hırsızlık” anlamını da içinde barındırdığı görülecektir.

“Atay”ın anlamı nedir, Türkçe bir söz müdür?
“Atay” sözü “herkesçe bilinen, tanınmış, ünlü” anlamında Türkçe bir sözdür.

“Azam” sözü ne demektir?
“Azam” sözü, Arapça bir söz olup “büyük” anlamını taşımaktadır.

“Andil” sözü ne demektir?
Türkçe olan “andil” sözü, “1. Ölüden kalan eşya, sahipsiz kalan eşya, soyka (I). 2. Sümüklü.” anlamlarını taşımaktadır.

“Birikimli kişi” sözü ne demektir?
“Birikimli kişi” sözü, “birikimi olan kimse” yani “gözlemler, deneyler sonucu elde edilmiş şeylerin bütününe sahip olan kimse” anlamındadır.

“Buyurun” sözü sözlüğünüzde neden yok?
“Buyurun” sözü, “buyurmak” fiilinin ikinci çokluk kişi ekini almış biçimidir. Sözlüklerde fiillerin ek almış biçimlerinin bulunması uluslararası sözlük bilimi kurallarına uymamaktadır. Bu nedenle Güncel Türkçe Sözlük’te “buyurun” sözüne yer verilmemiştir.

“Çarmıh” sözünün kelime anlamı nedir?
“Kim 500 Milyar İster?” yarışma programında Farsça “dört” anlamındaki “çar” ve yine Farsça “çivi” anlamındaki “mıh” sözlerinden oluşmuş olan “çarmıh” sözünün kelime anlamı sorulduğu için “dört çivi” cevabı doğrudur.

“Dolayım” sözü ne anlama gelmektedir?
“Dolayım” sözü, “bilgi ve düşüncenin ilerleyişine dayanak olan ara duraklar” anlamını taşımaktadır.

“Erkek hemşire” kullanımı doğru mudur?
“Hemşire” sözü, “meslekî eğitim almış, hekimle iş birliği yaparak hastaya bakan sağlık çalışanı.” anlamındadır. “Erkek hemşire” sözünün kullanılmasında bir sakınca bulunmamaktadır.

“Evrak” sözünün anlamı nedir?
“Evrak, “1.Kâğıt yaprakları, kitap sayfaları. 2.Yazılmış kitaplar, mektuplar veya yazılar.” anlamındadır.

“Fendi” sözü ne demektir?
“Düzen, hile” anlamındaki sözün yalın biçimi “fent”tir. Güncel Türkçe Sözlük’te bu biçimiyle bulunmaktadır. Söz ünlü ile başlayan bir ek aldığında “fendi, fendine” biçimlerine dönüşür.

“Girişimsel” sözü ne anlama gelmektedir?
İngilizce tıp terimi olan “invazif” sözünün Türkçe karşılığı olan “girişimsel” sözü; “kapalı olan damarları özellikle kalp damarlarını açmak, sten takmak vb. tedavilerde iğne ile yapılan işlem biçimi” ve sıfat olarak da “girişimle ilgili” anlamlarını taşımaktadır.

“İhtiyar heyeti”ndeki “ihtiyar sözü yaşlı anlamıyla mı kullanılıyor?
“Köy tüzel kişiliğinde, muhtar başkanlığında görev yapan kişilerden oluşan yetkili organ” anlamındaki “ihtiyar heyeti” sözündeki Arapça “ihtiyar” sözü “seçme” anlamındadır.

“İkrazat” sözü ne anlama gelmektedir?
Arapça olan “ikrazat” sözü, “ikraz”ın çoğuludur. “İkraz” ise Güncel Türkçe Sözlük’te; “borç veya ödünç verme” biçiminde tanımlanmıştır. Okyanus Ansiklopedik Sözlük’te de “ikraz”; “ödünç (borç) verme; vadesinde iade etmek ve faiz getirmek üzere, çoğunlukla şahıs veya maddî teminat karşılığında ödünç para verme” olarak tanımlanmıştır.

“Jimnastik” biçimi mi , “cimnastik” biçimi mi doğru?
Dilimizde yaygın yanlış olarak kullanılan sözlerin bazılarına Güncel Türkçe Sözlük’te yer verilmiştir. Bu sözlerin yanlış yazımını bakınız ibaresiyle doğrusuna göndermekteyiz. Sözün tanımı, yazımı doğru olan maddede verilmektedir. Örneğin; yaygın yanlışlardan biri olan “sarmısak” sözü, Güncel Türkçe Sözlük’te “bakınız sarımsak” ibaresiyle yer almıştır. Tanım da “sarımsak”sözünde verilmiştir. Aynı kural, yazılışı ve telâffuzu “cimnastik” olarak yanlış bilinen söz için de geçerlidir. Sözlük’te yaygın yanlış olarak bilinen “cimnastik” sözünü arayan kişileri, “bakınız jimnastik” diyerek doğru olan maddeye yöneltiyoruz. Bu yöntem, sözleri ararken yanlış yazanlara sözlerin doğru biçimlerini göstermek için benimsenmiştir. Sözün doğru yazılışı “jimnastik”tir.

“Kabzımal” veya “komisyoncu” sözlerinin yerine ne kullanılabilir?
Güncel Türkçe Sözlük Çalışma Grubu “kabzımal” veya “komisyoncu” olarak kullanılan kavramlar için “sebze meyve toptancısı” tabirini önermiştir.

“Ke” veya “ka” hangisi doğru?
“K” harfinin okunuşu alfabedeki diğer harfler gibi “ke” biçimindedir.

“Kunt” ne demektir?
“Kunt” sözü; Farsça bir söz olup “ağır, kalın, dayanıklı ve sağlam” anlamını taşımaktadır. Ayrıca bazı yörelerimizde “1. Yuvarlanmış hamur bezesi. 2. Tepelikli, gagasının üstü güllü, ayakları çakşırlı büyük bir çeşit güvercin. 3. Beyaz, sık taneli bir çeşit üzüm.” anlamlarında kullanılmaktadır.

“Lâkaplaşmak” diye bir söz kullanılabilir mi?
Türkçede “lâkaplaşmak” biçiminde bir kullanım bulunmamaktadır.

“Liboş” sözü “li+boş” biçiminde bitişik bir söz müdür?
“Fatma” adının halk arasında “Fatoş” biçiminde kullanılması gibi “liboş” sözü de, “serbest ekonomiden yana olan kimse” anlamındaki “liberal” sözünün halk arasında kullanılan bir biçimidir.

“Loğusa” mı, “lohusa” mı? 2000 baskılı İmlâ Kılavuzu ile Güncel Türkçe Sözlük’te farklı yazımlar var.
“Loğusa” sözünün doğru kullanımı Güncel Türkçe Sözlük Çalışma Grubunca “lohusa”olarak belirlenmiştir. Her hafta güncellenen ve bu nedenle de adı Güncel Türkçe Sözlük olarak konulmuş olan sözlüğümüzde bu biçime yer verilmiştir. İmlâ Kılavuzu’nun yeni baskısında da bu söz “lohusa” olarak yer alacaktır.

“Lümpen” ne demektir?
Lümpenkelimesi:“1.Marksçılık akımına göre toplumsal sınıf bilinci olmayan. 2.Entelektüel olmayan.” anlamlarını taşımaktadır. Güncel Türkçe Sözlük’te de bulunmaktadır.

“Merdut” sözünün anlamı nedir?
“Merdut” sözü, Arapça bir söz olup; “1. Kovulmuş, dışarı atılmış, reddolunmuş. 2. Kabul edilmeyen, hoş görülmeyen, geri çevrilmiş. 3. (Delil, söz, vb. hakkında) Çürütülmüş. 4. Allah’ın rahmetinden uzak düşmüş, lânetlenmiş.” anlamlarındadır.

“Müstekbir” ne demektir?
Arapça olan “müstekbir” sözü, “kibirlenen, kendini büyük gören, büyüklenen” anlamlarını taşımaktadır.

“Nezdinde” mi “nezrinde” mi sözü “yanında” anlamını taşımaktadır?
“Nezdinde” sözü, “yanında, huzurunda, gözetiminde” anlamlarını, “nezrinde” sözü ise “adağında” anlamını taşımaktadır.

“Perküsyon”sözü Güncel Türkçe Sözlük’te bulunamadı.
“Perküsyon” sözü “vurma çalgılar grubu” anlamıyla Güncel Türkçe Sözlük’e eklenmiştir.

“Rüküş” ne demektir?
“Rüküş” sözü, “gülünç bir biçimde giyinip süslenen (kadın)” anlamına gelmektedir.

“Sahne almak” kullanımı doğru bir kullanım mıdır?
Türkçede “sahne” ve “almak” sözleri yeni bir birleşik fiil oluşturarak “1. Şarkı söylemek ve gösteri yapmak amacıyla gerekli düzenlemeleri yapmak. 2. Sırası gelip sahneye çıkmak.” anlamlarıyla “sahne almak” biçiminde kullanılmaktadır. Bu söz standart Türkçenin söz varlığını içeren Güncel Türkçe Sözlük’te de bulunmaktadır.

Sözlüğünüzde kelimelerin kökenine, gramerdeki yerine, örnek cümlelerine, ilgili deyim ve atasözlerine neden yer vermiyorsunuz?
Genel Ağ’da kullanıma sunduğumuz Güncel Türkçe Sözlük’te sözlerin söylenişi yazılı olarak gösterilmekte, alıntı sözlerin orijinal biçimleri ve çevriyazıları (transkripsiyon) da verilmektedir. Sözlerin gramerdeki türü ve anlamları verildikten sonra, sözün içinde geçtiği örnek cümleler de gösterilmektedir. Aranan söz ile ilgili deyim ve atasözü varsa bunlar da aynı sayfada yer almakta ve bir tıklamayla ulaşılmaktadır. Yine aranan sözün içinde yer aldığı birleşik sözler de aynı sayfada gösterilmekte, bir tıklamayla bu sözlere de ulaşılabilmektedir. Örnek olarak doğu kökenli bir söz olan “avize” sözüne veya batı kökenli “barfiks” sözüne ve benzeri sözlere bakarsanız bütün bu bilgilerin yer aldığını göreceksiniz.

“Talimat” sözü tekil midir, çoğul mudur?
“Talimat” sözü, Arapçada “talim” sözünün çokluk biçimidir. Tıpkı Arapçada “velet” sözünün çokluk biçimi olan “evlât” sözünün Türkçede teklik olarak kullanılması gibi “talimat” sözü de teklik biçimiyle galat olarak kullanılmaktadır.

“Tenfiz” ne anlama gelmektedir?
Arapça bir söz olan “tenfiz”; “hükmünü yürütme” anlamını taşımaktadır.

“Teokrat” sözü ne demektir?
Fransızca bir söz olan “teokrat” sözü, “teokrasiye dayanan iktidar sahibi kimse” anlamındadır.

“TÜFE” ve “TEFE” kısaltmalarının açılımları ve anlamları nedir?
“Tüketici Fiyat Endeksi”nin kısaltması olan TÜFE, ülkemizde ekonominin temel göstergelerinden biri olarak kabul edilmektedir. TÜFE verileri Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından hesaplanmaktadır. TÜFE, kullanılan tüm mal ve hizmetleri kapsarken; ekonominin bir başka önemli unsuru olan TEFE “Toptan Eşya Fiyat Endeksi”, sadece insanların kullandıkları tüm malların ham maddelerini kapsar ve hizmet giderlerini içermez. Türkiye’de yıllık enflasyon oranının hesaplanmasında bu iki göstergeden yararlanılır.

“Varak” sözünün anlamı nedir?
“Varak” sözü “1.Yaprak. 2.Yazılı kâğıt. 3.Altın, gümüş veya başka madenler dövülerek oluşturulan ince yaprak.” anlamlarını taşımaktadır.

“Vecd” sözü Güncel Türkçe Sözlük’te bulunmamaktadır. Alınmasını rica ediyorum.
“Sevgi veya heyecandan doğan coşkunluk, kendinden geçme, esrime.” anlamındaki Arapça “vecd” sözü Türkçede “vecit” biçiminde kullanılmaktadır. Söz, bu biçimiyle Güncel Türkçe Sözlük’te bulunmaktadır. Türkçede yalın biçimi iki heceli olan “vecit” gibi doğu dillerinden özellikle Arapçadan geçmiş bazı alıntı kelimeler, ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecedeki dar ünlü düşer. Sonunda bulunan ötümsüz ünsüz de ötümlüleşir. Buna göre “vecit” sözü ünlü ile başlayan bir ek aldığında “vecdi” biçiminde yazılır ve söylenir.

“Vechi” sözü Güncel Türkçe Sözlük’te yok. Neden?
“1. Yüz, çehre. 2. Yol, tarz.” anlamlarındaki Arapça “vech” sözü Türkçede “vecih” biçiminde kullanılmaktadır. Güncel Türkçe Sözlük’te bu söz bulunmaktadır. Türkçede yalın biçimi iki heceli olan “vecih” gibi doğu dillerinden özellikle Arapçadan geçmiş bazı alıntı kelimeler, ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecedeki dar ünlü düşer. Buna göre “vecih” sözü ünlü ile başlayan bir ek aldığında “veçhi, veçhile” biçiminde yazılır ve söylenir.

“Zürefanın düşkünü beyaz giyer kış günü” mü doğru yoksa “zürafanın düşkünü beyaz giyer kış günü” mü doğru?
Zürefa sözü, “zarifler” anlamında “zarif” sözünün çokluk biçimidir. Daha önce iyi bir durumda olan kişinin bu konumunu kaybettiğinde uygun olmayan, yersiz davranışlarda bulunması hâlinde söylenen sözün doğru biçimi, “zürefanın düşkünü beyaz giyer kış günü biçimindedir.

(TDK)
Başa dön
Mesajları göster:    Önceki başlık :: Sonraki başlık  
Yeni Başlık Gönder   Cevap Gönder    Karakutu Forum Ana Sayfası -> Yanlış Kullanımlar Tüm saatler GMT +2 Saat
1. sayfa (Toplam 1 sayfa)

 
Forum Seçin: