“Yedi Kandilli Avize”

“Bu alemi dar zannedip de, aldanalım…

Vakur, hak sahibi gibi sakin, nezih ve saf olalım.

Fakat bu hal ile kuvvetli ve cesur olalım.

Biz on bir arkadaşız, lakin arkamız daha var.”

Çanakkale'de şehit olan Beşiktaşlı futbolcu Kazım'ın Çanakkale’de şehit olduğunda üstünden çıkan ve dillere marş olan şiiri onun gibi daha nice futbolcu şehidin duygularına tercüman oluyordu.



Gazeteci-Yazar Ali Sami Alkış; yeşil sahalardan savaş meydanlarına uzanan yolu, Çanakkale Savaşları’nın şehit futbolcularını araştırdı.
 

1905'teki Fenerbahça kadrosu

Fenerbahçe’den Arif Emirzade, Kaptan Galip Kulaksızoğlu, Galatasaray’dan Hasnun Galip, Robenson kardeşler, Beşiktaş’tan Kaptan Kazım ve bir çok futbolcunun yeşil sahalardan Çanakkale Cephesine uzanan inanılmaz hikayeleri.

Yolu Çanakkale’den geçen Galatasaraylı futbolcu İngiliz Kemal’in maceraları.

Sabri Mahir’in inanılmaz yaşamı. Celal’ler, İdris’ler ve daha niceleri; hem tarihin hem bu kitabın kahramanları arasına girdi.

Yarımada Yayınları’ndan çıkan kitapta; Çanakkale’de şehit düşen futbolcuların kahramanlık sahneleriyle dolu öykülerinin yanı sıra 1915 yılı Türk Futboluna dair tarihi bilgiler de yer alıyor. Birinci Dünya Savaşı döneminin futbol camiasına ışık tutan Ali Sami Alkış, “Yedi Kandilli Avize” adını verdiği kitabının önsözünde şunları söylüyor;

“Bugün iyi futbolculara “Yıldız” diyoruz. Eskiler “Pervin” derdi… Pervin, yedi yıldızlı bir yıldız kümesinin adı. Yani sadece yıldız değil, “Seçkin Yıldız”. Bir anlamda Süper Futbolcu! Pervin’in halk arasındaki yaygın açılımı ise Yedi Kandilli Süreyya’dır. Süreyya eski dilde avize demek. Futbolcu olarak önemli olan, bu yedi yıldızlı avize içinden bir kandil sayılmak. Pervin olmak… Süper olmak! Cephelerde vatanı için savaşarak şehit düşen, esir düşen, yaralanan kahraman futbolcularımıza, kendi dönemlerinin orijinal benzetmesiyle; “Yedi Kandilli Avize” diyorum.”

BELGELER YANDI

Kitapta Galatasaray'da kayıtların düzenli tutulması nedeniyle şehit futbolcu sayısının fazla gözüktüğü, Beşiktaş'a ait kayıtların işgal yıllarında kulübün Rumlar tarafından yağmalanması sırasında, Fenerbahçe'ye ait kayıtların ise kulüp binasında çıkan yangında tahrip olduğu belirtiliyor. Ankara, Izmir, Bursa, Trabzon gibi kentlerde bulunan kulüplerde oynayan futbolcuların da savaşa katıldığı, ancak kayıt tutulmadığı için isimlerinin ve sayılarının tespit edilemediği ifade ediliyor.

GS’Lİ İNGİLİZ FUTBOLCU

Kitapta, İslamiyeti seçen Spancer ve Sarah Robenson adlı İngiliz karı-kocanın 3 erkek çocuğundan Ahmet ve Abdurrahman'ın Galatasaray'da top oynadığı belirtiliyor. Gönüllüler ordusuna katılarak Çanakkale'ye giden Robenson kardeşlerden Abdurrahman'ın kısa bir süre sonra gönderildiği Kafkas Cephesi'nde donarak şehit olduğu kardeşi, Yakup Robenson'un ise Çanakkale'nin ardından gittiği Bağdat Cephesi'nde bir İngiliz'in silahından çıkan kurşunla şehit olması kitabın en ilgi çekici bölümlerinden.
 

Galatasaray kadrosu

MAÇA BEKLENİYORDU ŞEHİT OLDU HABERİ GELDİ

Çanakkale'nin ardından Fransızlarla savaşmak için Niğde'ye giden Fenerbahçeli Arif'in hazin hikayesi kitapta şöyle anlatılıyor ''Fenerbahçe, 1919- 1920 sezonuna iddialı girmek istiyordu. Bunun için, sağ bekleri Istihkam Subayı Mülazımıevvel Arif'in mutlaka oynamasını istiyorlardı. Ulukışla'da bulunan kaptanları için, kumandanlıktan izin aldılar. O mutlaka gelmeliydi. Gelecekti. Fakat onun yerine kara haberi geldi. Arif Ulukışla'dan Niğde'ye giderken tam kalbine aldığı bir kurşunla şehit oldu. “haberinin ardından Fenerbahçe'nin İdmanyurdu karşılamasına, şehide saygı olsun diye 10 kişiyle çıktı. Şehit Arif'in 2 numaralı forması ise saha kenarına bırakılan bir sandalyeye asıldı. Karşılaşmanın ise sahaya 10 kişiyle çıkan Fenerbahçe'nin 11-0 üstünlüğüyle sonuçlandığı belirtiliyor.

SIRTINA GULLE iSABET ETTİ

Çanakkale Savaşı sırasında Beşiktaş'ın yıldız futbolcularından olan kaptan Kazım'ın, düşman işgaline karşı cepheye gittiği ve kendisini tanıyan bir komutanın ''emir erim ol'' önerisini, ''Ben sporcuyum. Diğerlerine göre daha zinde ve atik biriyim. Cephede daha çok işe yararım'' diyerek geri çevirdiği belirtiliyor. Anzaklara karşı destanlaşan 27. Alay'da mücadele veren Kazım'ın savaş sırasında sırtına isabet eden bir gülle ile Çanakkale'de şehit düştüğü kaydediliyor.


ALİ SAMİ ALKIŞ KİMDİR ?

1947 yılında Üsküp'te doğdu. 1955'te Türkiye'ye geldi. Pertevniyal Lisesi'nde okudu. Gazeteciliğe 1966 yılında başlayan Alkış sırasıyla Babıâli’de Sabah, Yeni İstanbul, Günaydın, Tercüman, Güneş, Türkiye gazetelerinde çalıştı. Halen Star gazetesinde yazılarını yazmaya devam ediyor.
 

* * *

Yedi Kandilli Avize / Çanakkale’de Şehit Düşen Futbolcular
Yazar: Ali Sami Alkış
Yayınevi: Yarımada Yayınları

Ayrıntılı bilgi için; www.yarimada.com.tr