- "Hepimiz BBC'den bir gazetecinin Carl Jung'la görüştüğü eski siyah-beyaz filmi görmüşüzdür. O görüşmede Jung'a Tanrı'ya inanıp inanmadığı sorulduğunda, "İnanmıyorum, biliyorum" diye cevap verir.

Aynı filmin sonuna doğru Carl Jung, "Anlam'a güven ve anlam'ı amaç haline getir!" der. Sanırım insanlığın yüzyıllardır beklediği mesaj bu. Başarılı biri olmanın ya da Hakikat'i düşünmenin anlamı arasında bir fark yoktur. Yaşamı değerli kılan anlam'dır. Evet, ancak anlam'a güvenilirse ve anlam amaç edinilirse dünya değiştirilebilir." (Irina Tweedie, "Jung Psikolojisi ve Tasavvuf" içerisinde, s. 108-109, İstanbul, 1994)

Bir bütün olarak dünya olmamalı elbette yazarın kastettiği... Öncelikle kişinin kendi dünyası değişmeli. Kişi öncelikle kendi dünyasını değiştirebilmeli.

Anlam'a güvenmek, anlam'ı amaç hâline getirmek demek, görünenin ötesinde hep bir şeylerin varolabileceğini bilmek, hiç değilse sezmek demek biraz da... Modernlerin elinde anlamı kalmadı dünyamızın... Onların ellerinde hiçbir 'anlam' yoktu. Olanlarınkini de ellerinden aldılar ve acımasızca yok ettiler.

Dilerseniz, beyaz adamın vicdanı olan bir sese, yine Jung'a kulak verelim:

- "Pueblo Kızılderililerinin dinleriyle ilgili konulara girmemelerine karşın Amerikalılarla ilişkilerini anlatmaya can attıklarını gözlemledim. Ochwiay Biano bana dedi ki:



- Amerikalılar bizi neden rahat bırakmıyorlar? Neden danslarımızı yasaklıyorlar? Çocuklarımızı okuldan alıp 'kiwa'ya (ayinlerin yapıldığı yere) götürüp dinimizi öğretmek istediğimizde neden zorluk çıkarıyorlar? Amerikalılara zarar verecek bir şey yapmıyoruz ki!

Uzun bir süre sustuktan sonra, ekledi:

- Amerikalılar dinimizi yok etmek istiyorlar. Bizi neden rahat bırakmıyorlar? Yaptıklarımızı yalnız kendimiz için yapmıyoruz ki, Amerikalılar için de yapıyoruz. Evet, tüm dünya için yapıyoruz. Herkesin yararına bu!

Heyecanından dinlerinin çok önemli bir öğesine değindiğini anladım ve bu nedenle ona, "Dinsel açıdan yaptıklarınızın tüm dünyaya yararı olduğunu mu düşünüyorsun?" diye sordum. Büyük bir coşkuyla "Kuşkusuz öyle! Biz bunları yapmasak dünyanın hâli ne olur?" diye yanıtladı ve güneşi gösterdi.

Çok duyarlı bir konuya, kabilelerinin gizemleri konusuna girmek üzere olduğumuzun bilincindeydim. Şöyle dedi:

- Biz dünyanın çatısında yaşayan insanlarız ve Baba Güneş'in oğullarıyız. Dinimizle, babamızın her gün gökyüzünde hareket etmesine yardım ediyoruz. Bunu yalnızca kendimiz için değil, bütün dünya için yapıyoruz. Ayinlerimizden vazgeçsek, on yıl içinde güneş doğmamaya başlar ve sonsuza dek gece olur.

Jung, Dağ Gölü'nün (Ochwiay Biano) bu sözlerini aktardıktan sonra tüm açıksözlülüğüyle şu yorumu yapar:

- "Bu sözlerinden bir Kızılderili'nin huzurunun ve onurunun neye bağlı olduğunu anladım. Güneşin oğluydu ve tüm yaşamı koruyan babasının her gün doğup batmasına yardımcı olduğu için evrendeki yaşamı anlam kazanıyordu. Bu düşünceyle, bizim mantığımızın biçimlendirdiği kendimizi haklı çıkarmalarımızı karşılaştırırsak, yaşamımızın ne denli kısır olduğunu anlarız. Sırf kıskançlığımız yüzünden Kızılderili'nin saflığına gülüyoruz ve kendimizi çok zeki sanıyoruz. Zaten böyle yapmasak, ne denli ruh zenginliğinden uzak olduğumuzu anlar ve bunu kaldıramayız. Bilgi bizi zenginleştirmiyor, tersine, doğduğumuzda kendimizi içinde bulduğumuz mitler dünyasından giderek uzaklaştırıyor." (C.G. Jung, Anılar, Düşler, Düşünceler, çev. İris Kantemir, s. 258-259, İstanbul, 2002)

Jung'un İslâm dünyasıyla ilişkileri nedense pek sınırlı ve tutuk görünür. Bu bakımdan kitabiyat itibariyle değilse bile, yüzyüze yaptığı görüşmeler bakımından ender sayılabilecek kayıtlardan birini yine kendisinden dinleyelim:

- "Bana 'kitap adamı' demelerinin nedeni Kur'an'ı bilmemdi. Onlara göre ben, belli etmesem de müslümandım. Bir sabah laibon'la, yani yaşlı hekimle konuştuk. Geldiğinde üzerinde değerli bir gösteriş aracı olan mavi maymun kürkünden bir pelerin vardı. Ona düşlerini sorduğumda, gözleri yaşararak "Eskiden laibonlar düş görürmüş ve böylece, ne zaman savaş ve hastalık olacağını, yağmurun ne zaman yağacağını ve sürülerin nerede güdülmesi gerektiğini bilirlermiş" dedi. Büyükbabası bile düş görürmüş. Ama beyazlar Afrika'ya geldiğinden beri kimse düş görmez olmuş. Aslında düşlere de gerek kalmamış, çünkü İngilizler herşeyi biliyorlarmış. Verdiği yanıttan, sihirbaz hekimin varolma nedenini yitirdiğini anladım. "İngilizler her şeyi çok bildikleri" için kabilenin danıştığı ilahî ses yok olmuştu." (s. 271)

Bir zamanlar bu topraklarda insanlar düş görürlerdi, görebilirlerdi. Düşlerini yoracak, hatta düşlerini yorumlayabilmek için yorulacak adamlar vardı da ondan gönüllerince düş görebilirlerdi. Şimdiyse gördüğümüz artık düş filan değil, düpedüz kâbus!

Öyle değil mi ya, "Bir gözümü kaparsam bütün âlem helâk olur" diyecek kaç hurafeci (!) kaldı ki şunun şurasında?!?




Yenişafak
13/03/2005