Batılılar, gerek internette gerekse Sotheby's ve Christie's gibi şık müzayede salonlarında her gün tarihimizin irili ufaklı parçalarını alıp satıyorlar da haberimiz dahi olmuyor. Tıpkı, bundan bir yüzyıl kadar önce Almanların arkeolog görünümlü hırsızlarına koskoca Bergama Tapınağı'nı “Alın şu taşları götürün buradan da hayvanlara otlak açılsın” diyerek verdiğimiz gibi, bugün de devleti ve halkıyla, Türkiye olarak, müzayede ortamlarında yağmalanan ulusal kültürümüz, zenginliklerimiz ve de sırlarımız konusunda dibine kadar umursamaz bir hâldeyiz.

* * *

Gazetemizin yazıişleri mutfağında bir süredir sinema editörlüğünün yanı sıra arka sayfa editörlüğü görevini de üstlenmiş bulunmaktayım.

Arka sayfa, pek çok gazetede olduğu gibi bizde de yurt içinden ve özellikle de dış dünyadan magazinel yönü ağır basan, kısa ve ilginç haberlere tahsis edilmiş durumda. Bu yüzden ben de her gün ajanslardan akan düzinelerce dış kaynaklı haber arasından bu sayfanın ruhuna uygun nitelikteki renkli ve şaşırtıcı haberlerin arayışı içinde oluyorum.

Bunlardan bir tanesi de gazetemizin bir kaç gün önceki arka sayfasında yayımlandı. Ünlü Fransız komutanı ve devlet adamı Napoleon Bonaparte'ın ömrü boyunca tutkuyla bağlı kaldığı dillere destan sevgilisi (sonradan da eşi) Josephine'e yazdığı bir mektubun Londra'daki Christie's müzayede salonundaki satışına ilişkin bir haber koymuştuk arka sayfamıza. Mektup, Napoleon tarafından, Josephine ile esaslı biçimde kavga ettiği bir günde, sonradan özür dilemek amacıyla yazılmıştı. Yani, Fransa devletinin uluslararası ilişkilerinde belirleyici rol oynamış diplomatik bir belge falan değildi. Eni boyu, sabah yapılan kavganın siniri geçtikten sonra öğleden sonra kaleme alınmış, “Kusura bakma, bugün seni çok kırdım, canım devlet işlerine biraz sıkkındı da” türünden bir saray içi haberleşme notu…

Ancak, tarihsel sırlarını koruma altına almaya meraklı olan kişi ve uluslar anılan belgenin önemi konusunda bizim gibi düşünmüyor olsa gerek ki Napoleon'un mektubu Christie's salonunda düzenlenen müzayedede tamı tamına 8.3 milyon dolara satıldı. Yani 10 milyon YTL'ye…

Fransız devletinin arşiv tutma ve arşivlerini saklama konusundaki yüzlerce yıllık geleneksel titizliği düşünüldüğünde, kimbilir Versailles Sarayı arşivinde Napoleon'un Josephine'e yazdığı bunun gibi daha kaç yüz tane mektup vardır. Fakat, dedim ya, eloğlu böyle düşünmüyor ve kendi kültürüne, tarihine, mahremine ait her türlü kâğıt parçasını başkalarından kıskançlıkla koruyup saklıyor, uzak diyarlarda bulduğunda da gözünü bile kırpmadan parasını bastırıp işte aynen böyle satın alıyor. İster devletin istihbarat servisi, isterse de varlıklı bir milliyetçi sıfatıyla. Çünkü bu “devlet olmak”tır, “yurttaş olmak”tır. Böyle bir bilince varabilmek için de bir kaç on yıl yetmez, bazen yüzlerce yıllık bir zihinsel evrim gerekir.

Aynı müzayede salonunda hemen ertesi gün bir grup belge daha açık artırmaya sunuldu. Bu defaki satışın konusu, Türklerin 20. yüzyılın başlarında emperyalizme karşı verdiği ulusal kurtuluş mücadelesinin lideri, cumhuriyetin kurucusu Gazi Mustafa Kemâl Atatürk'ün harf devrimi sırasında tuttuğu bazı notlardı. Gazi, yeni harf sistemiyle ilgili düşüncelerini yazıya dökmüş ve bunları bilimsel bir görüş alışverişi için İsviçreli antropolog Eugene Pittard'a yollamıştı.

Sonuçta da milyonlarca Türk'ün hem kişisel tarihçesinde, hem de topyekün ulusun kaderinde devâsâ bir kırılmaya yol açan Harf Devrimi dönemine ait bu paha biçilmez belgeler, önceki gün ardından neredeyse ittirilerek zorla satıldı. Satış değeri ise toplam 3840 sterlin (yaklaşık 10.000 YTL), yani iki Türk sonradan görmesinin Tayland'ın Phuket adasına yapacağı yedi-sekiz günlük bir gezinin paket tur fiyatı kadar…

Atatürk'ün harf devrimi hakkındaki el yazısı notlarını bu kadar komik bir fiyata kimin aldığı ise bilinmiyor. Türkiye ile ilgili karanlık hesapları olan yabancı dürzünün biri ya da batılı bir gizli servis satın almıştır muhtemelen…

Tıpkı, dünyanın en ünlü ikinci el eşya alım-satım sitesi ebay'de her Allah'ın günü yüzlercesi dolaşımda olan Türk savaş madalyalarını, resmî Osmanlı evraklarını, yağlıboya tabloları, tarihi taş baskı kitapları, erken dönem Osmanlı fotoğraflarını ve bazıları devlet sırrı dahi oluşturabilecek nitelikteki yığınla eşyayı Diaspora Ermenilerinin yıllardır özenle topluyor oluşu gibi… Kıdemli bir ebay üyesi olarak, geçen yıl Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı ordusunun durumunu gösteren çok nadir bir İngiliz savaş kataloğu için bunlardan biriyle kıyasıya bir müzayede kapışmasına girmiştik. Ancak, ne yazık ki babamız böyleleriyle rahatça kapışmamızı sağlayabilecek kadar zengin değil; kayıp sayılarının on ile çarpıldığı “soykırım” dâvâsına bizim imânımıza sahip çıktığımızdan daha kararlı biçimde sahip çıkan Californialı kodaman biraderimiz kataloğun fiyatını açık artırmada öyle bir noktaya çıkardı ki söz konusu belgeye bir aylık maaşımı versem bile yetmez oldu. Ben de çaresiz o cânım katalog için artırma yapmaktan çekildim.

Batılılar, gerek internette gerekse Sotheby's ve Christie's gibi şık müzayede salonlarında her gün tarihimizin irili ufaklı parçalarını alıp satıyorlar da haberimiz dahi olmuyor. Tıpkı, bundan bir yüzyıl kadar önce Almanların arkeolog görünümlü hırsızlarına koskoca Bergama Tapınağı'nı “Alın şu taşları götürün buradan da hayvanlara otlak açılsın” diyerek verdiğimiz gibi, bugün de devleti ve halkıyla, Türkiye olarak, müzayede ortamlarında yağmalanan ulusal kültürümüz, zenginliklerimiz ve de sırlarımız konusunda dibine kadar umursamaz bir hâldeyiz.

Kentli ve varlıklı olmayı “yazları köyüne gidip orada bol bol koyun kesip yemek ve sonra da mangal başında geğirmek” olarak algılayan bu feodal kafadan öylesine bıkmış, öylesine nefret etmiş durumdayım ki…

Dört bir tarafımız yeni Türk lirası milyarderi türedi zenginlerle dolu, ama ortalıkta neredeyse bir tek “burjuvazi mensubu” yok. Varsa yoksa köylülük, köylülük…

Onları toplum içinde nasıl mı tanırsınız? Çok kolay. Sizinle tanıştıklarında ilk soruları mutlaka “Hemşerim, memleketin nere?” olur.

Çünkü hayatta en aziz bildikleri şey, doğdukları ilçe ve daha da ötesi köyleridir. Çoğu kez bağlı oldukları kentin adını dahi anmazlar. Aidiyet duyguları en fazla “ilçe” boyutuna kadar çıkabilir. Çünkü “insanın doğduğu değil, doyduğu kentin memleketi olduğu” gerçeğinden tamamen bihaberdirler.

Ve ben de bu tiplere daima “Memleketim Türkiye” diye cevap veririm.

İşte, para böylesi hırt tiplerin elinde olduğu içindir ki bu toplum kültür, sanat, bilim, siyaset, estetik ve uluslararası ilişkilerde umulduğu ölçüde yurtseverce, kuşatıcı ve kollayıcı refleksler sergileyemiyor.

***

İlgilenenler için, yazarımızın konu ile ilgili bir özel haberinin linki: http://www.yenisafak.com.tr/arsiv/2005/mart/27/g01.html 
 

alimurat@yenisafak.com.tr