Elli yaşında, sevimli bir delikanlı karşımızdaki; dayak yediğine üzülmüşe benzemiyor, demek ki ya hak etmiş, ya onur meselesi yüzünden bu hale düşmüş

Bu fotoğraf 1976 yılında, Sevgililer Günü'nde çekilmiş: Meksika'daki La Jornada gazetesinin 2007'de, Gabriel Garcia Márquez'in sekseninci doğumgününde yayımladığı, Güney Amerika'daki pek çok gazetenin de iktibas ettiği fotoğrafta ünlü yazar, gözündeki morluğa rağmen gülümseyerek bakıyor fotoğrafçı Rodrigo Moya'nın kamerasına.



Elli yaşında, sevimli bir delikanlı karşımızdaki; dayak yediğine üzülmüşe benzemiyor, demek ki ya hak etmiş, ya onur meselesi yüzünden bu hale düşmüş, ya da kavga ettiği adamın durumu daha da beter.

Son seçeneğin doğru olmadığı biliniyor, çünkü Márquez'in kavga ettiği adam, ünlü Perulu yazar Mario Vargas Llosa'ydı, kavganın mekânıysa Mexico City'de bir sinema salonu. And dağlarına çarpıp parçalanan bir uçaktan sağ çıkmayı başaran, sonra hayatta kalabilmek için kendi arkadaşlarını yemek zorunda kalan bir grup insanın hikâyesini anlatan 'Alive'ın prömiyerinde, Llosa Márquez'e doğru seğirtmiş, Márquez'in masumca kendisine sarılma girişimine yüz vermeyerek suratına yumruğu patlatmış ve her taraf kan içinde kalmıştı.

İkinci seçeneğin geçerli olduğunu düşünenler, bu fotoğrafın yayımlanmasına kadar çoğunluktaydı. Márquez'le Llosa arasında ciddi bir politik görüş ayrılığı ortaya çıkmıştı; Márquez solcuydu, Llosa'ysa sağa kaymaya başlamıştı (1990'da da serbest pazarı savunan bir cumhurbaşkanı adayı olacaktı. Arjantinli yazar Alberto Manguel, 'Tanrının Casusları' adlı derlemesinin önsözünde sözü Llosa'ya getiriyor ve bu 'kültürlü kalem efendisi'ne öyle bir sözel dayak atıyor ki, Márquez'in morarmış gözü onun yanında hafif abartılmış makyaj gibi kalıyor. Lafı dağıtmak pahasına, Manguel'in Llosa'yla alıp veremediği şu: Llosa 1995'te El Pais'te yayımlanan 'Ateşle Oynamak' başlıklı yazısında, Güney Amerika'nın darbeci askerlerini, yaptıkları katliamları ve işkenceleri mazur göstermiş, suçluların cezalandırılmasının 'harika bir şey' olacağını ama bunun mümkün olmadığını, çünkü suçluların yalnızca askerlerle sınırlı kalmadığını, toplumun bütün kesimlerinin suçu olduğunu söylemişti. Manguel, bunun nasıl aşağılık bir taktik olduğunu, bu önsözde lafını sakınmadan ortaya koyuyor. Zaten kitap da 'baskıya başkaldıran hikâyeler'den oluşuyor )

Fotoğrafı çeken ve bunca yıl hiçbir yerde yayımlanmasına izin vermeyen Moya ise, kavganın kadın meselesi yüzünden çıktığında ısrarlı, dolayısıyla da ilk seçeneğin doğru olma olasılığını güçlendiriyor. Moya'nın anlattığına göre o günlerde Llosa ve karısı kavgalıymış, oldukça zor günler geçiriyorlarmış, Márquez de kadını 'teselli etmiş'. Yumruklaştıkları geceden bu yana geçen otuz bir yıl içinde iki yazar birbirleriyle hiç konuşmamış.

Moya bu fotoğrafı kavgadan iki gün sonra çekmiş; aynı gün çektiği diğer fotoğraflarda Márquez'in bu kadar iyi görünmediğini, Meksika polisinden dayak yemiş bir hali olduğunu anlatıyor New York Times'daki söyleşisinde. "Çok titiz bir adamdı," diyor Márquez için, "yaşadığı farklı anların belgesinin olmasını isterdi. O gün de bir anda, mor gözlü bir fotoğrafı olmasını istediğine karar verdi."

Hikâyenin sonu tatlıya bağlanıyor: Dördüncü Uluslararası İspanyol Dili Kongresi bu yıl Kolombiya'da toplandı ve Yüz Yıllık Yalnızlık'ın 40. yıl özel basımı yapıldı; kitabın önsözünü Vargas Llosa yazdı ve düşman kardeşler barıştı. Norman Mailer'la Gore Vidal bile barıştıktan sonra...