“Savaş Üzerine" adlı çarpıcı kitabının bir yerinde Carl von Clausewitz (1780-1831), savaş meydanındaki komutanın karşılaşabileceği güçlükleri dile getirirken, içinde harekâta giriştiği arazi hakkında bilgi sahibi olması gerektiğinden ve bunun zorluğundan bahsederken şunları söylüyor: "Savaşta komutan, içinde harekâta girişti-ği alanı müttefiki saymalıdır. Bu alanı gözleriyle ölçüp biçmesine, ne kadar şiddetle arzu ederse etsin baştan başa yoklamasına ve durmadan meydana gelen değişiklikler nedeniyle tam olarak tanımasına ve keşfetmesine imkân yoktur.



Kuşkusuz düşman da genellikle aynı durumdadır; ama zorluk iki taraf için aynı da olsa, yine zorluktur ve yeteneği veya tecrübesi sayesinde onu yenmeyi başaran taraf daha elverişli bir duruma geçer; bundan başka, bu zorluk ancak genel olarak iki taraf için eşittir, yoksa özel durumlarda bu mutlaka öyle olmayabilir, hatta bu durumlarda genellikle taraflardan biri (savunmada olan taraf) araziyi öteki taraftan daha iyi bilir. Bu çok özel güçlüğü yenmek kendine özgü bir zihnî yetenek ister ki, buna, biraz dar bir deyim de olsa "ortsinn" (yön tayini sezgisi) diyoruz (Savaş Üzerine, May Y. İst. 1975, s. 102).

Bu sezgi, gene yazarın ifadesiyle, herhangi bir ülkenin veya bölgenin geometrik durumunu süratle kavramak ve böylece her zaman kolaylıkla yolunu bulmak yeteneğidir. Bunun bir hayal etme işi olduğu açıktır. Bu idrak kuşkusuz kısmen gözle kısmen zekâ ile elde edilir. Ancak bu bütünün zihnimize canlı bir şekilde yansıyabilmesi, beynimize çizilen bir harita örneği sabit kalabilmesi ve teferruatının durmadan kopup ayrılmaması için, hayal gücü dediğimiz bir zihnî yeteneğe ihtiyacımız vardır. Hayal gücünden nasibimiz olmazsa, her şeyi yerli yerinde, berrak ve tutarlı bir şekilde, sanki gözümüzün önünde imiş gibi görmek imkânsızlaşır.

Asker-yazar, mütalâalarını sürdürüyor: Alışkanlık ve tecrübenin, kavrama yeteneği ile birlikte bu konuda (araziyi tanıma: yön tayini) büyük bir rol oynadığında kuşku yoktur. Komutanın, ülkenin coğrafî yapısını çabuk ve net bir şekilde kavrayabilmesi için gerekli yeteneğin işlerini geniş ölçüde kolaylaştıracağı, harekâtı daha sağlam bir şekilde yürütmesini sağlayacağı, onu daha bağımsız kılarak bir çeşit manevî beceriksizlikten kurtaracağı şüphe götürmez… Genellikle sade ve iyi bir askeri, düşünen bir beynin, zengin fikirler ve buluşlarla dolu parlak bir zekânın, göz kamaştırıcı bir kültürün tam tersi olarak görmeye alışmışızdır. Bu bütün bü-tün temelden, yoksun bir yakıştırma değildir; ancak iyi bir asker olmak için sadece cesaretin yeterli olduğunu, belirli bir beyin faaliyetinin ve yeteneğinin hiç gerekli olmadığını kanıtlamaz. Savaşta kafasız bir kabadayının büyük şeyler başarabileceği yolundaki yaygın bir kanıya karşı okuyucularımızı uyarmak istiyoruz. Komutan, gerçeği bütünlüğü içinde görebilme sezgisinden yoksunsa, içinden çıkılmaz bir görüş ve düşünce keşmekeşinin içine düşer. Bu durumda, yolunu tayin etmesine yardım edecek bir fikir edinmesi imkânsız hale gelir.

Savaş alanındaki komutanın sahip olması gereken nitelikler hakkındaki yukarıdaki mülâhazalara göz atarken, siyasal bir mücadele yürüten bir devlet adamının taşıması gerektiğini düşündüğüm nitelikleri tahayyül ettim:

İbda edici ve araştırıcı bir kafa taşıyan, derinlemesine ve genişliğine bir zekâsı olan, ateşli fakat aynı zamanda dengeli dimağı bulunan böyle bir devlet adamı, sadece içinde savaşım verdiği mıntıkanın mevzii şartları hakkında değil, ülkenin bütün coğrafyası hakkında bilgi ve fikir sahibi olmalıdır, diyorum. Küçük yenilgiler ve küçük kazançlar, onu aslî hedefine ulaşmaktan alıkoymamalı ve hedefini şaşırtmamalıdır

Sahip olduğu üstün ve yüksek kavrayış gücü, gecenin karanlığında bile, ona yolunu tayin etmede rehber olabilmelidir.

Dünyayı, dünyanın politikasını, nerden gelip nereye gittiğini bilmesi, onu günübirlik lütuflara, ihsanlara, tavizlere veya tehditlere prim vermekten alıkoymalı ve hele oportünizme hiç yüz vermemelidir. Aklının ve imanının yüksek yetenekleri ve kalbinin ilham ettiği doğrular onun Allah'ın rızası istikameti yolunda yürüme şevkini ve cesaretini çoğaltmalıdır. Onun varlığı yalnızca kendi şahsını değil, fakat milletini temsil etme mevkiinde bulunmaktadır.

 

Yenişafak
12/04/2007