Türk toplumunda 'şiddet' olgusu, Hırant Dink suikasti ile gündeme geldi. Oysa şiddet, bu son cinayet gibi kamuoyunu sarsacak kertede olmaksızın da, toplumun her kesiminde, küçük şiddetler olarak süregitmekteydi...



Evet, küçük şiddetler! Bundan üç yıl kadar önce, yayalara yeşil ışık yanmışken, karşı kaldırıma geçmek isteyen bir öğrencime, kırmızıda durmayıp üzerine doğru gelen bir özel plakalı arabaya, eliyle trafik lambasını gösterip durması gerektiğini işaret edince, öfkeyle arabadan inen sürücünün, 'Sen nasıl beni durdurursun, lan!' diyerek ateş etmesi gibi! Düşünebiliyor musunuz, adam yayalara 'geç!' işareti veren yeşil ışığa aldırmadan geçmek istiyor, arabayı o sırada yolun ortasında karşıya geçmeye çalışan öğrencimin üzerine sürüyor, çocuk geçme hakkının kendisine ait olduğunu ihtar edince de, arabadan inip tabancasını ateşliyor! Öğrencim, ayağından yaralandı ve bir süre hastanede yattı. Arabanın plakasının da sahte olduğu anlaşılmıştı...

Küçük şiddetlerin, birer semptom olduğunun farkında olmadık. Düğünlerde ya da bayramlarda havaya kurşun sıkıp can alanları, ancak sıkca görülmeye başladıktan sonra önemser olduk. Benzin istasyonlarını ve yol üstü marketlerini basıp paraları gaspettikten sonra 'keyif olsun diye' adam öldürenleri de, sanki 'münferit vak'alar'mış gibi değerlendirdik. Sokaktaki 'küçük şiddet'in, internet cafe'lerde, internet üzerinden indirilen zorbalık filmlerine taşınmasına da pek itiraz etmedik. Televizyon dizilerinde şiddetin yaygınlaşmasına 'seyirci' kaldık. Sadece diziler değil, canlı programlarda da birilerinin birilerini yumrukladığına; ya da son günlerde bir eğlence programında, 'Osmanlı tokadı'yla girişilen itiş kakış ötesi kavgada da, 'show olsun diye' kan aktığına tanık olduk;-olmadık mı?

Milliyetçilik duygularının yükselmesinin şiddeti kışkırttığını söyleyenler de var, tam tersine şiddetin milliyetçilik duygularını kışkırttığını da! 'Küçük şiddetler', meselenin milliyetçilik duygularının fanatizmi ile ilişkili olmadığını gösteriyor. Milliyetçi fanatizm, şiddete başvurulmasının önünü açmış olabilir; ama, trafikte durması gerekirken geçmeye kalkışıp, bununla da yetinmeyerek kendisine durması gerektiğini hiç de kaba olmayan bir biçimde hatırlatan insana silah çekmenin milliyetçilikle ne ilişkisi olabilir? Benzin istasyonunu soyduktan sonra 'keyif olsun diye!' adam öldüren gözü kanlı kaatilin, bu cinayetleri milliyetçi duygularla işlediğini mi söyleyeceğiz? Elbette değil!

Susurluk ve Şemdinli ile şiddetin, sivil toplumdan politik topluma taşınmış olduğunu fark ettik. Şiddetin, 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde devlet eliyle örgütlenmiş işkenceler olarak gerçekleştirildiğini de biliyorduk elbet. 'Derin devlet', politik topluma ait örgütlü şiddetin ta kendisiydi;- 'büyük şiddet'in!

Hırant Dink cinayeti sonrasında sanık Ogün Samast'ın Samsun'da bir karakolda çekilen fotoğrafını, bu bağlamda iyi okumak gerekiyor. Samast'ı elinde Türk bayrağı ile Atatürk'ün resmi önünde, güvenlik görevlileri ile birlikte gösteren fotoğraf, aslında 'derin devlet'in fotoğrafı'dır. Derin devletin fotoğrafı, evet, ama aslında bu, 'küçük şiddet'le 'büyük şiddet'in işbirliğinin fotoğrafıdır da!

Çeteleşmeden söz ediliyor, doğrudur, ama galiba artık, çeteleşmenin bu önlenemez yükselişi karşısında 'hepimiz çeteyiz!' diye bağırmak en doğrusudur...




Zaman
04/02/2007