Osmanlı tarihinin en önemli savaşlarından biri olan Kırım Savaşı’nın 150. yıldönümü nedeniyle Sadberk Hanım Müzesi’nde açılan sergi döneme ışık tutuyor



Osmanlı İmparatorluğu’nun yazgısını değiştiren savaş olarak tanımlanan Kırım Savaşı, 150. yıldönümünde Sadberk Hanım Müzesi’nde açılan bir sergiyle gündeme taşınıyor.
Ekim 1853 ile Ocak 1856 arasında süren Kırım Savaşı, 19. yüzyıl Osmanlı tarihinin en önemli olaylarından biri olarak kabul ediliyor. Osmanlı İmparatorluğu’nun siyasi ve ekonomik gelişmelerine damgasına vurmuş olan savaşın temel nedeni, büyük devletlerin Ortadoğu toprakları üzerinde yoğunlaşan çıkar çatışmaları. Savaşta Rusya’ya karşı Osmanlı İmparatorluğu’nun yanında İngiltere, Fransa ve Sardunya birlikleri yer aldı. Savaşın sonunda ise acı bir tablo ortaya çıktı: Taraflar 250 binden fazla kayıp verdi.

İttifak Devletleri tarafından kazanılan savaş sonunda imzalanan Paris Antlaşması, bir yönden Osmanlı’nın 'Avrupalılar ailesi’nin bir parçası olduğunu tescil ediyordu. Fakat antlaşma büyük devletlerin imparatorluğun iç işlerine karışmasını sağladığını gösteriyordu.

Öte yandan savaşın getirdiği ekonomik sıkıntılar nedeniyle Osmanlı ilk kez Avrupa mali piyasalarından borç aldı. Tüm bunlar imparatorluğun parçalanma sürecini hızlandırdı. İşte “Kırım Savaşı’nın 150. Yılı Sergisi”, bu savaşın, beraberinde meydana gelen siyasi olayların, etkin konumdaki şahsiyetlerin ve bölgenin coğrafi, etnografik özelliklerinin dünyadaki yansımalarını ortaya koyuyor.
Sadberk Hanım Müzesi Müdürü Hülya Bilgi, Kırım Savaşı’nın günümüzde unutulduğunu, yeterince araştırılmadığını vurguluyor. Serginin bir yönüyle de bu tarihsel olayı hatırlatma amacı taşıdığını belirtiyor.

Ömer Koç’tan katkı
Projenin Koordinatörü Bahattin Öztuncay da Bilgili ile aynı görüşte:
“Günümüzde yaşadığımız olaylara benzer çok şey var bu savaşta. Osmanlı fakir ama savaşa giriyor. Savaşın sonunda borçlanıyor; Islahat Fermanı yayımlanıyor ve yabancılara haklar veriliyor. Avrupa Birliği görüşmelerine çok benzer olaylar söz konusu. Günümüzü anlamak açısından da çok ilginç... Önce ekonomik olarak teslim alınıyor ülke, sonra da parçalanıyor...”
Büyük bölümü Sadberk Hanım Müzesi Yönetim Kurulu Başkanı ve Vehbi Koç Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Ömer M. Koç’un koleksiyonundan seçilen eserler, ilk kez izleyici karşısına çıkıyor bu sergiyle. Ve belki de son kez. Koç’un yanı sıra, Emre Arıcı, Bahattin Öztuncay ve İsa Akbaş’ın koleksiyonlarından da parçalar yer alıyor sergide.
Müzenin ilk katı, dönem ressamlarının savaş izlenimlerini ve İstanbul panoramalarını konu alan tablolara ayrılmış durumda. Amadeo Preziosi, Theodore Valerio, Constantin Guys gibi ressamların tablolarında Fransız birliklerinin kumandanı Prens Napolyon ile Sultan Abdülmecid’in teftiş töreni, Kırım Orduları Kumandanı Ömer Paşa’nın portresi, ilk Rus esirlerin İstanbul’a getirilişi ve daha pek çok konu resmedilmiş. Öztuncay, medyanın öneminin bu savaşta ilk kez fark edildiğini söylüyor:
“Roger Fenton, İngiliz hükümetinin cepheye gönderdiği bir fotoğrafçı. Halk cepheden alınan ölüm haberleriyle galeyana geliyor. Hükümet de halkı bastırabilmek için cephedeki askerlerin düzgün fotoğraflarını çektiriyor. Savaş muhabirliğinin toplumdaki etkisi ilk defa burada görülüyor.”
Diğer katta ise döneme ait nadir kitaplar, savaşı anlatan elyazmaları, tabaklar, kumandanların tasvir edildiği biblolar, Florence Nightingale’in mektupları, madalyalar, savaşla ilgili karikatürler, üzerinde İttifak Devletleri’nin bayraklarının yer aldığı propaganda amaçlı nota kapakları, haritalar, savaş hatırası tombala, dama gibi oyunlar yer alıyor. (0212) 242 38 13

Fotoğrafın girdiği ilk savaş

Sadberk Hanım Müzesi’nin ilk katı aynı zamanda fotoğraflara da ev sahipliği yapıyor. Kırım Savaşı’nın en önemli yanlarından biri de yeni bir icat olan fotoğrafın kullanıldığı ilk savaş olması. Telgraf ve çağdaş hemşirelik metotları da ilk kez bu savaşta denendi. Roger Fenton ve James Robertson cepheden fotoğraflar çekmişlerdi. Gerçi bu fotoğrafların hiçbirinde cesetlere rastlanmıyordu. Çünkü çoğu propaganda amacıyla çekiliyordu.

Yasemin Bay

Milliyet