Ordu eliyle modernleşme
Onun yokluğunda komünist-devrimci entelijansiya öncülüğe aday olmuş, savaşın
getirdiği olağanüstü koşullardan da yararlanarak, çürümüş bir 'emperyal' rejimi
yıkıp halk adına iktidarı ele geçirmeyi başarmıştır.
Kısacası, Barrington Moore'a göre, orta sınıf yoksa demokrasi de yok. Köylü
toplumu, modernizasyona, komünist veya faşist olarak giriyor, aydınlarının ya da
ordusunun öncülüğünde; ama orta sınıf veya ona tekabül edecek bir sınıfsal
lokomotif olmadıkça, demokratik bir rejime geçemiyor.
Modern çağa girdiğimizde, yani 19. yüzyılın başından itibaren, toplumların, bir
'orta sınıf'ları olsun ya da olmasın, bir orduları hep vardı. Orta sınıfı
gelişmemiş birçok ülkede, çağın rengini veren İngiltere, Amerika ve Fransız
devrimlerinin ürünü, doğrudan sonucu olan 'ulus-devlet'i kurmak bu ordulara
düştü.