En son salı günü yayımlanan yazımda, 'Asya üretim tarzı' kavramının Türkiye'yi anlama girişimlerinde oynadığı rol üstüne birkaç şey söylemiştim. Bugün bunu biraz açmak istiyorum. Bu kavramın bizim tarihçiliğimiz çerçevesinde oynadığı rolün olumlu olduğunu düşünmekle birlikte, 1) Osmanlı toplumunun temel yapısını açıklamakta ve 2) Modern Türkiye'nin siyasi üstyapısını açıklamakta yeterli olduğu kanısında değilim.

İdris Küçükömer'le düşünsel arkadaşlığımızdan ve insani arkadaşlığımızdan devam ediyorum.
Onun Düzenin Yabancılaşması kitabında vardığı yerin Talat Aydemir cuntasından edindiği, doğrudan doğruya deneyimden çıktığını söylemiştim. Kitapla o nokta arasında, önemli bir nokta olarak, ATÜT olayı yer alır.

Din, son analizde, insanın evreni nasıl kavrayacağına dair verdiği kararla ilgili bir düşünce tarzıdır. İnsanın ölüm olgusu karşısında benimsediği tavırla da yakın ilişkisi vardır. Bu oldukça yüksek genelleme/soyutlama düzeyinde baktığımızda, kimsenin kimseye 'inan' deme hakkı olmadığı gibi, 'inanma' demeye de hakkı yoktur.

Yaşı daha 30'a gelmemiş bir adam, bombalarını kuşanıp yola çıkıyor, patlatıyor, kendisiyle birlikte daha şu kadar insanın da hayatına son veriyor. Neyse kafasını kurcalayan sorunlar, kimse düşmanları, öldürdüğü insanların bunlarla hiçbir ilgisi yok. Ama olmaması, onları -herhangi biri olabilir- öldürmesine engel değil.

'Bölünüyoruz! Mahvoluyoruz!' feryatlarının arasında, halen okumakta olduğum bir kitapta aşağıdaki satırlarla karşılaştım. Yazarı ve tarihi sonra söylemek üzere, önce şu alıntıyı vereyim:

"İhtilâl — yaşındadır. Olgundur. Düşmanlarından sağ olanlar varsa da, ihtiyarlamışlardır ve onlara zürriyet yetiştirecek kaynaklar da kurumuştur. Memlekette artık onun nizamını benimseyen bir rejim yürüyebilir. Bu da pek güzel bir hürriyet rejimi olabilir. 1923'te ve ondan daha kim bilir ne kadar sonra, olamazdı."