Bir edebiyatçı, Dostoyevski'ye “Karamazov Kardeşler”de büyük engizisyoncunun söylevini iki kez ve büyük bir merakla okuduğunu, ikinci okuyuşunda ise saatini eline aldığını söyler.

Dostoyevski şaşırır ve hemen sorar: “Saatinizin elinizde ne işi vardı?”

Açıklama çok ilginçtir:

- “Romanınızda söylevin şu kadar dakika tuttuğunu söylüyorsunuz ya, bir kontrol edeyim dedim. Gördüm ki hesabınız tutmuyor. Söylevin süresi, romanda belirttiğiniz süre değil.”

Birgün hocanın biri, köylünün birini secdeye kapanmış gözyaşları içinde yana yakıla dua ederken görmüş. Adam şöyle dua ediyormuş:

Bir defa daha: Mezartaşları Müzesi...

Niçin bir defa daha?

Çünkü üç yıl önce, yine bu köşede bu adı taşıyan tam dört yazı yayımlamıştım. ("Mezartaşları Müzesi", Yeni Şafak, 12-13, 19-20 Nisan 2003)

Bu yazılar yayımlandığında farklı çevrelerden teşvik edici mektuplar almış, böyle bir projenin hayata geçirilmesinin anlamını ve önemini hissetmek/kavramak hususunda pek de yalnız olmadığımı görüp sevinmiştim.

Bilenler bilir, mezarlık edebiyatı denince, evvelemirde akla, doğup büyüdüğüm o belde-i muhteremeye lâyık bir eser-i muhalled gelir: "Merakid-i Mutebere-i Üsküdar", yani Üsküdar'ın Ünlü Mezarları.

Behcetî İsmail Hakkı el-Üsküdarî'nin bu değerli eseri Prof. Bedi N. Şehsuvaroğlu tarafından yayıma hazırlanmış, Türkiye Turing ve Otomil Kurumu tarafından da 1976'da neşredilmişti.

30 yıl önce, Şehsuvaroğlu eseri sunarken şöyle diyordu; dinleyelim, belki kulağımıza küpe olur:

Reiner Maria Rilke, birgün derin düşüncelere dalmış olan Rodin'in yüksek bir şükran duygusuyla ağzından "Anlamaya başlıyorum" (Je commance á comprendre) sözcüklerinin döküldüğünü söyler. Rodin sözlerine şöyle devam etmiş:

- "Bunun da nedeni, bir şeyi anlamak için yoğun çaba harcamamdır; bir tek şeyi anlayan, her şeyi anlar çünkü."

Anlamaya başlıyorum...