En nihayet Osmanlı ilim-irfanının güzidelerinden Kınalızâde Ali Çelebi'nin “Ahlâk-ı Alâî” adlı eser-i muhalledi geçen hafta yayımlandı.

Pascal, kendisini kıvrandıran amansız diş ağrılarına, içine daldığı zor bir matematik problemiyle eğlenerek karşı koyarmış. Nikriz (Damla, Gut) hastalığının krizleriyle kıvranan Kant ise, dikkatini ya bir isim veya bir nesne üzerinde yoğunlaştırırmış; bunlar da ona acısını unutturmakla kalmaz, uyuyabilme imkânı da sağlarmış. (Bu yazıyı bir “nikriz” krizi sırasında yazıyorum.)

Öfkenin, nefretin ve kinin biçimlendirdiği bir dünyada yaşıyoruz. Tarihe, “insanın tarihi”ne her müracaat edişimizde, nedendir bilinmez, oradan da bugüne yine öfke, nefret ve kin devşiriyoruz.

Peki ya gelecek?

'Nefret' ve 'münaferet' karşılığında kullandığımız “itiş kakış”ın, özü gereği bir çokluk içerdiği açık. Çünkü her işteşlik (müşareket) hâli 'ortaklık' ve dolayısıyla 'çokluk' gerektirir; yani en az 'iki' tarafa ihtiyaç duyar.