Bayramiye, ıydiye, bahariye, şitaiye, nevruziye, temmuziye... Hep takvimdeki özel günler için yazılmış şiirlerin adları. Bayramın, baharın, kışın, nevruzun veya temmuzun gelişinde bir uğur sezip, bunu karşısındakiler için de dileyen şairin vezinli ve kafiyeli sözleri...

Kudemanın usta şairlerinden Taşlıcalı Yahya Bey'in şöhretli bir gazeli vardır; hani
Âdemoğlu âleme üryân gelir üryân gider
Nâle vü efgân ile giryân gelir giryân gider
beytiyle başlar. Hikmetle örülmüş bu gazelin her beyti birbirinden güzel, her biri ışıklı ve parıltılı mısralarla örülüdür. Çok basit gibi görünen ama anlam derinliği yönünden adeta sehl-i mümteni derecesinde haykırışlardır bunlar.
Demiş ki:

İnsanoğlu aleme çıplak gelir, yine çıplak gider. Feryatlar, inleyişler içinde ağlayarak gelir, yine ağlayarak gider.

Taşlıcalı Yahya Bey'in ünlü,
Âdemoğlu âleme üryân gelir üryân gider
Nâle vü efgân ile giryân gelir giryân gider
matlalı gazelinde bir beyit vardır. Sehl-i mümteni derecesinde duru, bir o derece de derin anlamı olan bir beyittir. Şöyle buyurmuş üstad:
Âşık-ı bîçâre erbâb-ı mahabbet bâbına
Âkil ü dânâ gelir, dîvâne vü hayrân gider

Demek olur ki, "Aşkın çaresizliğine düçar olan âşık sevgi erbabının kapısına akıllı ve bilgili olarak gelir divane ve hayran olarak döner."

Yavuz Sultan Selim, devlet işlerinde düzenli ve programlı hareket eder, istişareyi önemser, vezirlerinin söylediklerini dinler ve kararını öyle verir, karar verdikten sonra da asla dönmezmiş.

Urfalı hikmet şairi Nabî'nin (Ö.1712) bir beyti vardır. Buyurur ki:
Çekdik o denlü sâgar-ı ümmîde intizâr
Bezme gelince duhter-i rez mû-sefîd olur
Ümit kadehinin yolunu öylesine uzun zamandır beklemedeyiz ki, meclise gelinceye kadar asma kızının saçları ağaracak.