Tevfik Fikret’in ölümünün 90. yıldönümü dolayısıyla onun bu kez ‘Aydınlanmacı’ bir kimlik atfedilerek anılması, aslında semptomal bir okumayla Türk entelektüel tarihinin dönüşümü konusunda manidar ipuçları verebilir.

Geçen haftaki yazımda da belirtmiştim: Tevfik Fikret’le Mehmet Akif arasında, Fikret’in ‘Tarih-i Kadim’ şiirindeki iki dize üzerine başlayan atışma, sonunda bir İlerici- Gerici kavgasına dönüşür. Rahmetli dostum, edebiyat tarihçisi Atilla Özkırımlı, ‘Tevfik Fikret’ kitabında, bu ‘çatışma’nın ‘ilerici- gerici biçiminde konulması[nın] yanıltıcı’ olduğunu, ‘sorunu Batıcılarla İslamcıların çatışması biçiminde koyma[nın] daha doğru olaca[ğını]’ bildirir;- haklıdır da! Gelgelelim bu tartışma, daha sonraki uzantılarıyla, ‘ilerici-gerici kavgası’ biçiminde anıldığı gibi, ‘sağ-sol tartışması’ olarak da dile getirilmiştir.

Tevfik Fikret’in ölümünün 90. yıldönümü, onun şiirinin, ‘Aydınlanmacı’ kimliği dolayımında yeniden gündeme gelmesine yol açtı. Neredeyse gelenekselleşmiş diyebileceğim bir mesele: Geçmişi, ta Tevfik Fikret- Mehmet Akif tartışmasından başlayarak, 1940’larda Sabiha Sertel ile Eşref Edip ve ötekiler arasında çıkan polemiklere kadar uzanan bir kronik anlaşmazlık!

Prof. Dr. Hilmi Ziya Ülken’in çok uzun bir süredir mevcudu bulunmayan (ve elbette, o nedenle uzun bir süredir aranan) kitabı ‘Türk Tefekkürü Tarihi’, nihayet yeniden basıldı (Yapı Kredi Yayınları, Cogito dizisi). Hoca’nın daha önce de bazı kitaplarının yeni basımları yapılmıştı.