Oxford Üniversitesi'nin anlı şanlı profesörlerinden birinin, Richard Dawkins'in bir söyleşisini okudum. Söyleşiyi 'Hürriyet' gazetesinden Ezgi Başaran yapmış. Prof. Dawkins'in bu yakınlarda yayımlanan 'Tanrı Yanılgısı' adlı kitabı üzerine yapılan söyleşinin başlığı: 'Ateistler, Saklandığınız Yerlerden Çıkın!' Bununla, ateistleri birleştirmeye yönelik olarak başlattığı bir kampanyayı kastediyor.

İşkencenin, sanığın hakikati söylemesi için uygulanan bir sorgulama pratiği ('quaestio') oluşu kadar, bir cezalandırma pratiği olarak da, İktidar'la ilişkili olduğunu Foucault'dan öğreniyoruz. Foucault'nun o çok bilinen 'Surveiller et Punir' ('Gözetleme ve Cezalandırma') adlı çalışması, 1757 yılında Fransa kıralı XV. Louis'ye karşı başarısız bir suikast girişiminde bulunan Damiens adında birine verilen cezanın infazı sahnesiyle başlar.

Foucault'nun Damiens'e uygulanan işkenceyi en ince ayrıntılarına kadar ürpertici, dahası dehşet verici bir biçimde anlattığı bu sahne şöyledir: Damiens'in göğüs, kol ve bacaklarındaki et parçaları kızgın bir kerpetenle teker teker koparılır. Majestelerinin yaşamına kastettiği eli, kükürtle yakılır. Daha sonra da vücudu (geriye ne kaldıysa!) dört ata bağlanarak dört parçaya ayrılır ve yakılarak kül edilir.

Edebiyatın, toplumsal ya da siyasal işlevi, anlamını yitiriyor mu? Terry Eagleton, The Guardian'a yazdığı bir makalede, İngiltere bağlamında bu meseleyi tartışıyor.

Eagleton'un yazısının alt başlığı, konuyu bütün açıklığı ile ortaya koyuyor: 'İngiltere'nin, siyasal açıdan angaje olmuş yazarlardan oluşan uzun ve zengin geleneği, sona ermiş görünüyor.' Son iki yüzyıldan bu yana İngiltere'de, ilk defa, Batı'nın yaşama biçimini sorgulayan önemli bir şair, oyun yazarı ya da romancı çıkmadığını belirtiyor Eagleton. Belki bir istisna, Harold Pinter, ona göre. Ama o da, bir 'şampanya sosyalisti' ve açıktan açığa siyasal bir tavır aldığı kitapları da, sanatsal açıdan beş para etmez görünüyor.

Cemal Süreya, 'her ölüm erken ölümdür' dese de, asıl Yunus'un genç yaşta ölenler için söylediği 'göğ ekini biçmiş gibi' dizesidir şiirsel olduğu kadar da yaralayıcı olan.

Atatürkçü Düşünce Derneği'nin bir sivil toplum örgütü mü, yoksa Devletin İdeolojik Aygıtlarından biri mi olduğu konusundaki yazıma ilişkin, değişik yorumlar yapıldı. Bu yorumların içinde en 'edeb dışı' olanı, ne yazık ki, bir Üniversitede profesör titri taşıyan birinden geldi...