Soyut adalet, makro düzeyde bir dengeyi sağlıyormuş izlenimini verebilir. Ancak bu uygulamayı bireysel düzleme çektiğimizde, kurulu dengenin saptığını gözleriz. Tıpkı ilahî gazabın ve rahmetin bireysel farklılıkları gözetmeden topluca inmesi gibi…

Karakuşî fıkralar aklın ve tabiatın (ilahî olanın) adaleti arasındaki farkı ve bunların birbirine karıştırılmasındaki ironiyi göstermesi bakımından üzerinde durulmaya değer. Yazık ki, Karakuşî fıkralar bildiğim kadarıyla derlenmemiştir. Bu fıkralardan biri şudur: terzinin biri kısas gerektirecek bir suç işler. Dava Karakuş'a getirilir.

Karakuş davayı görür ve terziye kısas uygulanmasına hükmeder. Ancak terzi, mesleğini ileri sürerek eğer kendisine kısas uygulanırsa, bundan sonra yalnız kendisinin değil, fakat çoluk çocuğunun da aç kalacağını, çünkü tek gözle mesleğini icra etmesinin imkânsız olduğunu belirtir ve bağışlanmasını diler. Yalvarıp yakarır, kendisine acındırır. Karakuş insafa gelerek terzinin gözünün çıkartılması kararından vazgeçer. Ancak yeni kararın uygulanması için tek gözle çalışan bir esnaf olup olmadığını sorar. Avcıların tek gözle iş yaptığını öğrenince "Öyleyse bir avcı bulun ve terzinin yerine onun bir gözünü çıkartın" hükmünü verir.

Bazan "yalın edebiyat" diye bir söz çalınır kulağımıza. Yazarın, kelime oyununa, süse, süslemeye başvurmadan yazdığı anlatılmak istenir.

Biraz daha zorlanarak, yazarın gücünü kelimelerden, edebiyat oyunlarından almadığı ileri sürülür.

Yazar, diyeceklerini okuyucusuna eğip bükmeden, sözü dolandırmadan söyleme "marifetine" sahip sayıldığı için başarılı görülür.

Bu belirlemeler acaba ne kadar geçerlidir? Acaba bir yazar edebiyat oyunu yapmadan anlatacağını aktarabilir mi? Edebiyat oyunu denilen şey, gerçekten kötü müdür? Bir kandırmaca mıdır? Ve dahası, herhangi bir yazar, bir "edebiyat oyunu"na başvurmadan yazı yazabilir mi? Kompozisyon dediğimiz kavram acaba son tahlilde nedir?

Cemal Şakar, Ahmet Oktay'ın bir yazısındaki tespitlerden hareketle resmî ideolojinin dışladığı yazarları konu edinirken şu örneklere baş vuruyor: "Tevfik Fikret-Mehmet Akif; Yahya Kemal-Nazım Hikmet; Ahmet Muhip Dıranas-Necip Fazıl Kısakürek; Cemal Süreya-Sezai Karakoç; Edip Cansever-Cahit Zarifoğlu; Ataol Behramoğlu-İsmet Özel; Bilge Karasu-Rasim Özdenören; Oğuz Aral-Hasan Aycın gibi tercihlerinde yazınsal iktidarın oyunu hep adını ilk zikrettiklerimizden yana kullanması da bu ideolojik/siyasal seçimin bir sonucudur."(Hece, sayı: 98, Şubat 2005, s.14 vd.).

Ramazan Dikmen'e ve Terry Eagleton'a yapılan referanslarla zenginleştirilmiş olan yazının sonlarına doğru Şakar: "Resmî söylemi dışlayarak söz söylemeye çalışan aydınların sözü, 'dışarıda' bırakılarak her zaman yalnızlığa itilmeye çalışılmıştır. Dahası marjinal, radikal, sadece siyasî nedenlerle devlete karşı yönelmiş bir öfke olarak nitelendirilmiştir. Böylece halk ile 'söz' arasında derin uçurumların oluşması umulmuştur.