Edebiyat âleminde yarısı Ruslara, geri kalanı da Avrupalılara ait ‘Dünya Klasikleri’ diye pazarlama stratejisi kokan bir kategori var. Takla attırılıp, kısaltılmış versiyonlarından satın alıp vitrinimizin uygun yerine koyarız genellikle. En çok lisede, üniversitede tüketilen bu klasikler, eskiden Bülend Özveren’in sunduğu bilgi yarışmalarına soru olarak katılırlardı. Artık ciddi yayınevleri orijinal hallerini basmaya başladı: Oliver Twist ’in yeni halini görseniz küçük dilinizi yutar, vitrininizdekileri okumadığınıza şükredersiniz. Ancak her şey bir yana, arada sırada adını anmak istemediğimiz bazı ‘yerli’ yazarlardan başınızı kaldırıp Moby Dick filan okumanızda sayısız fayda var, bizce...

1) Kolay bir soru ile başlayalım: Dünyanın en çok bilinen roman kahramanlarından biri Raskolnikov olmalı. Yediği onca “halta” rağmen hangi ünlü yazarın, hangi kitabının içinde kahramanca yaşar?
a) Knut Hamsun-Açlık
b) L. N. Tolstoy Savaş ve Barış
c) I. S. Turgenyev Babalar ve Oğullar
d) F. M. Dostoyevski Suç ve Ceza

 Hayal gücü kuvvetli okur, yazardan sonra kalemi devralabiliyormuş meğer... Berger’ın romanı, bu aşkın bir tarafının kaleme aldığı mektupları ve alıcı Xavier’in mektup arkalarına düştüğü kısa notları sunuyordu. Ama hayal dünyam özgürdü. Öykü kendi kendini kurmaya devam edebilirdi. Xavier, ilk mektup tomarının üzerine boşuna yazmamıştı: ‘Evren beyne benzer, makineye değil. Hayat şu anda anlatılan bir hikâyedir. İlk gerçeklik hikâyedir. Tamircilik bana bunu öğretti.’

İktidar çatışmalarına tanık hatta bizzat sahne olan beden, kendi olmak dışında bir eğretileme, kendisinden başka anlamların, başka özdeşliklerin veya farklılıkların ikame aracı halini de aldı zaman zaman. Toplumsal ve siyasal düzenin merkezî bir metaforu konumundaki beden, Baudrillard’ın deyimiyle vaktiyle ruhun metaforuydu, ardından cinselliğin metaforu oldu, bugün artık hiçbir şeyin metaforu değil. Kısa süre önce on dokuz yaşındaki Dila Kurt kilo vermek için gittiği bir zayıflama kampında hayatını kaybetti. Dayatılan bir görüntü, bir sıfat, bir rol, bir kalıp adına ölen ne ilk ne de sonuncu kadın Dila. Törelerle, kurallarla, yasaklarla, emirlerle patriarkal kapitalizm kadınları öldürmeye devam ediyor, edecek de.

63. doğum gününe birkaç hafta kala, hayatına son verdi Guy Debord. 28 Aralık 1931'de Paris’te doğmuştu. Ölümü de yaşamı gibi büyük bir gizem içinde kaldı. Bir filozof, yazar ve sinemacı olarak, yıkıcılığı sanata taşımış birisi olarak, bugün dahi yapıtları yeterince tartışılabilmiş ve anlaşılabilmiş değil. Aslında onun amacı da anlaşılabilmekten çok tartışılabilmek olmuştu. Günümüzde Guy Debord'un özellikle "Gösteri Toplumu" eseriyle bir kahin olduğunu düşünen aydın sayısı az değil. Gerçekten de o kitapta ortaya attığı tezler, hemen hemen bütün yönleriyle doğrulanmış ve doğrulanmaya da devam ediyor. 1967'de Paris'te Buchet-Chastel yayınevi tarafından yayımlandığında, bir 68 aşırılığı olarak görülmüş ve biraz da küçümsenmişti o günlerde. Ama zaman geçtikçe Guy Debord'un bütün tespitleri hayatla sınandıktan sonra herkes bu yapıtın hakkını vermeye başladı. Ama onun yapıtlarının koyu bir karamsarlığı barındırdığını ve devrimci düşüncelerinin bu karamsarlıkla beslendiğini hemen belirtmeliyim.

  Kaan H. Ökten, filozoflara ve çevirmenlere çıkardığı güçlükleri dillere destan olan Heidegger’in ünlü kitabı ‘Varlık ve Zaman’ı çevirmekle kalmadı, ayrı bir kitapla ‘çevirisinin tekniğine dair bütün ayrıntıları’ Türkçe okuyup yazanların dikkatine sundu... Geçen yüzyılda felsefeden bahsedilecekse, sözün daha başlarındayken iki ismi anmamak neredeyse kaçınılmazlaşır: Alman filozof Martin Heidegger ve onun 1927’de ilk baskısı yapılan eseri Sein und Zeit, Türkçesiyle Varlık ve Zaman. Heidegger, kimilerine göre yüzyılının en önemli filozofudur, öyleyse Varlık ve Zaman da en önemli kitap olacaktır. Bundan böyle adını daha rahat Türkçe telaffuz edeceğimiz kitapla Heidegger büyük bir felsefi dava açıyordu: Ona göre, en kaba özetle, antik Yunan’dan, Platon ve Aristoteles’ten başlayarak kendi yaşadığı çağa gelene kadar üretilmiş bütün Batı felsefesi ‘metafizik’le maluldü. Bu, kadim varlık tartışmasının, Kant, Hegel, Husserl, Kierkegaard ve Nietzsche’nin eserlerinin elde bulunduğu bir dünyada, yeni bakış açısı ve kavramlarla yeniden başlatılması demekti.