«Cinler yaşıyor!» Dünyaya şöyle bir göz gezdir ve söyle, her nesnenin içinden bir cin seni seyretmiyor mu? Şu ufacık ve sevimli çiçekten gelen ses, ona bu muhteşem güzellikteki şekli veren Yaradanın sesidir; yıldızlar, kendilerini dizen tinin haberini müjdeliyor, dağların tepelerinden aşağıya doğru yücelik tini esiyor, çağlayan sular özlemin tinini haber ediyor ve - insanların ağzından milyonlarca hayalet konuşuyor. İsterse bütün bu dağlar çöksün, çiçekler solsun, yıldızlar dünyası yıkılsın, insanlar ölsün - nedir görünürdeki bu cisimlerin batması? Göze görünmeyen tin ebedi olandır!

Rüyalar ve kâbuslar aynı maddeden yapılmıştır; ama bir kâbus var ki bize, görmemize izin verilen tek rüya olduğunu söylüyor. Bu kâbus: Hayattan tiksinen, eşyalara tapan bir gelişme modelidir. Politikacıların müjdesi, teknokratların iddiaları, çaresizlerin hayali: Üçüncü Dünya ülkeleri, Birinci Dünya ülkeleri gibi zenginleşecek ve uygarlaşacak ve de mutlu olacaklar; ancak uslu davranır, karşı koymaz ve çıt çıkarmadan kendisine söyleneni yaparlarsa. Tarih adındaki televizyon dizisinin son bölümüne göre gelecek, açlıktan ağzı kokanları hal ve gidişlerinden ötürü mükâfatlandıracak. Azgelişmişlerin gelişme ve geri kalmışların çağı yakalama yolu kıyısındaki neon ışıklarıyla süslü dev reklam, biz de onlar gibi olabiliriz mesajını veriyor.

'Körlük ve İçgörü' edebiyat eleştirisini kuramsal bir temele yayarak değerlendirirken saptadığı her noktada açtığı kuyulardan cevherler çıkarıyor. Paul de Man'ın ustalığı burada

Eleştirinin dünya edebiyatındaki özel adlarından Paul de Man'ın Körlük ve İçgörü kitabının kendi çevresindeki alanı etkilediği kuşkusuz söylenebilir. Bazı kitaplar böyledir ama şu da sorulabilir: Bir kitap, sonunda yalnızca okuyanların bilişsel dünyasına mı sızmış olur?

1932'de F.R.Leavis, Eliot ve Pound'un kendi aralarında edebiyatın önemli bir yeniden düzenlemesini başardıklarını ileri sürdü. (1) Yirmi yıl sonra, Londra edebi çevresinin eleştiri karşıtı çalışmalarını ve eğitimli okur kesimin gerilemekte olmasını suçlu göstererek söylediklerinin çoğunu geri aldı. Metropoliten aydınları bir sürü sahte tanrı düzerek övmekte tamamen haklı olabilirdi. Fakat kabiliyetin görece kaybı tamamen ayrı bir konudur. Dünyaya gelen birçok yeteneğin yanlış kullanılmasına sebebiyet veren tavır da öyle. Londra'daki yaşlı-çocuk çevre genellikle aptal, kendini beğenmiş ve asalak da olsa, ben onların nitelikli çalışmaya karşı bir işbirliği içinde olduklarına inanmıyorum.

Onlardan saygıyla, neredeyse sevgiyle söz ediliyordu: Çelik kralı, lastik, gazete kâğıdı, tekstil ya da elektrik pili kralı ya da petrol şirketlerinde olduğu gibi "yedi kız kardeşler"di bunlar. Çok güçlü oldukları ileri sürülen bu büyük aileler, dünyanın en zengin ülkelerinin ulusal kamu bankaları, maliye bakanlıkları, teknik bürokrasileri ve nükleer güçlerin askeri endüstri kompleksleriyle iktidarı paylaşıyorlardı.